Πως θα ξεπεραστεί η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο;

Η Κυπριακή Δημοκρατία συνεχίζει με τη γεώτρηση χωρίς να υποχωρεί στον Ονασαγόρα και η Τουρκία δεν μπορεί να το εμποδίσει. Περιορίζεται σε ένα παιχνίδι εντυπώσεων με 'βόλτες' μέσα και γύρω από την Κυπριακή ΑΟΖ.

"Γιατί να είμαστε πάντα η πλευρά που υποχωρεί απέναντι στην Τουρκία; Να περάσουμε στην αντεπίθεση. Ναι, να χτυπήσουμε το Μπαρμπαρός...", μου έλεγε τις προάλλες Έλληνας κάτοικος της Κωνσταντινούπολης σε μια από τις τακτικές μας συνάξεις Ελλήνων της Πόλης.

Του αντέστρεψα τα γεγονότα: "Μα δεν υπάρχει υποχώρηση. Υποχώρηση θα ήταν αν σταματούσε η γεώτρηση στον Ονασαγόρα εξαιτίας των απειλών της Τουρκίας. Κάποια στιγμή τα πλοία της Τουρκίας θα αποχωρήσουν αλλά η γεώτρηση στο Ονασαγόρα θα είναι ένα γεγονός. Αν όμως χτυπήσουμε το Μπαρμπαρός μάλλον μας βλέπω να θέτουμε σε κίνδυνο και τον Ονασαγόρα..."

Βλέπετε, τα γεγονότα έχουν πάντα δύο όψεις. Η συζήτηση έκλεισε εκεί. Συμφωνήσαμε ότι ο Ονασαγόρας είναι το μεγάλο χαρτί και θα ήταν μεγάλο στρατηγικό λάθος εάν χανόταν με θερμόαιμες απερίσκεπτες κινήσεις.

Πάντως είναι πρόδηλο ότι για την Τουρκία πιο σημαντικό και από το Κυπριακό είναι ο ενεργειακός της ρόλος στην Ανατολική Μεσόγειο και ο διαμοιρασμός της πίτας του φυσικού αερίου στην περιοχή. Είτε την ευνοούσαν οι διεθνείς συγκυρίες στην περιοχή είτε όχι, η εκτίμηση είναι πως η αντίδρασή της θα ήταν ακριβώς η ίδια. Θα απέστελλε και πάλι τα πολεμικά της πλοία και θα ξεκινούσε και πάλι έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ όπως άλλωστε είχε απειλήσει και στο παρελθόν όταν είχε υπογράψει 'συμφωνίες' με το τα κατεχόμενα για έρευνες φυσικού αερίου.

Το τέλος προδιαγράφεται παρόμοιο με εκείνο στην περίπτωση της Αφροδίτης. Και τότε η Τουρκία απείλησε με αντιγεωτρήσεις. Ξεκίνησε έρευνες στην Αμμόχωστο αλλά τελικά απέτυχε και τα παράτησε χωρίς τελικά να μπορεί να εμποδίσει την γεώτρηση στην Αφροδίτη. Μάλιστα η υποχώρησή της υποδήλωνε μια 'σιωπηρή αποδοχή' των τετελεσμένων στην Αφροδίτη. Και αυτή τη φορά επαναλαμβάνεται το ίδιο σενάριο με την διαφορά ότι οι πιθανότητες να βρει φυσικό αέριο εντός της ΑΟΖ της Κύπρου είναι μεγαλύτερες. Και εάν βρει τότε τα πράγματα περιπλέκονται και στο Κυπριακό. Τι θα γίνει αν η Τουρκία εκτιμήσει ότι την συμφέρει να εξορύξει το φυσικό αέριο αντί να προχωρήσει σε λύση του Κυπριακού; Θα πρόκειται για ένα καταστροφικό σενάριο το οποίο η Ε/κ πλευρά πρέπει να συνυπολογίσει πριν βρεθεί προ τετελεσμένων καταστάσεων. Και αυτό το σενάριο μόνο με επιτάχυνση της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού μπορεί να προληφθεί. Θα πρέπει να συνυπολογιστούν τα αποτελέσματα ενός τέτοιου σεναρίου και να ληφθούν μέτρα προτού η Τουρκία έχει στα χέρια της αποτελέσματα τα οποία ενδεχομένως να την δελεάσουν.

Η Άγκυρα ωστόσο φαίνεται ότι δεν ανησυχεί μόνο για τα ευρύματα στον Ονασαγόρα. Ανησυχεί και για τις επαφές μεταξύ Κύπρου και Αιγύπτου. Ήδη το επίσημο τουρκικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Ανατολού διερεύνησε το ενδεχόμενο πιθανότητας πώλησης του κυπριακού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο. Αν τελικά η Κύπρος βρει διέξοδο στην Αίγυπτο και τελικά γίνει αγωγός μεταφοράς φυσικού αερίου από την Κύπρο στην Αίγυπτο τα μαντάτα για την Τουρκία θα είναι άσχημα. Θα χάσει τον ρόλο που θέλει να παίξει ως ενεργειακός κόμβος της περιοχής. Κι εδώ πραγματικά υδρώνει το αυτί της Τουρκίας γιατί είναι ένας ρόλος που θα τον διεκδικούσε και με υποχωρήσεις στο Κυπριακό. Γι αυτό και το χαρτί αυτό μπορεί να τεθεί στο τραπέζι του διαλόγου με τρόπο που η Ε/κ πλευρά να μην χάσει τα πλεονεκτήματά της αλλά να τα αξιοποιήσει.

Τώρα όμως αυτό που προέχει είναι πως να ξεπεραστεί η κρίση και να επανέλθουν οι δύο πλευρές στο τραπέζι του διαλόγου. Ο Τ/κ πολιτικός του Τ/κ Ρεπουπλικανικού Τουρκικού Κόμματος Φερντί Σογιέρ κάνει μια ενδιαφέρουσα πρόταση η οποία θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη:

Πρώτον, να ιδρυθεί μια επιτροπή αποτελούμενη από τεχνοκράτες των δύο πλευρών και του ΟΗΕ η οποία να μελετήσει την επιστροφή των Βαρωσίων στους νόμιμους ιδιοκτήτες του.

Δεύτερον, ταυτόχρονα να ιδρυθεί μια επιτροπή αποτελούμενη επίσης από τεχνοκράτες των δύο πλευρών και του ΟΗΕ η οποία να μελετήσει τη διαχείριση των υδρογονανθράκων σε μία Κύπρο με μία κυριαρχία.

Τρίτον, να αποσυρθεί το Μπάρμπαρος και να ξεκινήσουν και πάλι οι διαπραγματεύσεις στο Κυπριακό με επιστροφή της Ε/κ πλευράς στο τραπέζι.

Τέταρτον, να αρθει το μπλοκάρισμα των κεφαλαίων 23 και 24 των διαπραγματεύσεων της Τουρκίας στην ΕΕ και να ανοίξει ο τουρκικός εναέριος χώρος της Τουρκίας για τα κυπριακά αεροσκάφη. Με αυτό το τρόπο να αρχίσει σιγά σιγά και η ομαλοποίηση των σχέσεων Τουρκίας και Κυπριακής Δημοκρατίας.