Νέο λεξικό της ελληνικής από την Ακαδημία Αθηνών

Το «Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας» είναι προϊόν δεκάχρονης έρευνας και περιλαμβάνει 75. 000 λήμματα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται εναλλακτικές ορθογραφίες, λέξεις της αργκό, παραδείγματα από καθημερινούς διαλόγους και νεολογισμοί.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι το λεξικό συμπεριλαμβάνει φράσεις ή λέξεις που μέχρι πρότινος εθεωρούντο λανθασμένες, ακολουθώντας τον Ρωμαίο ποιητή Οράτιο στο ότι «η χρήση αποτελεί τον κανόνα της γλώσσας» (usus norma loquendi). Το λεξικό βασίζεται σε μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων με 120.000 λήμματα, από τα οποία συμπεριλήφθηκαν στις σελίδες του τα 75.000. Για την κατάρτιση του λημματολογίου, η επιστημονική ομάδα της Ακαδημίας Αθηνών συμβουλεύτηκε μεγάλο αριθμό βάσεων δεδομένων, ακόμα και τη μηχανή αναζήτησης Google.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι για πρώτη φορά στο λεξικό συμπεριλαμβάνονται 5.000 νεολογισμοί, οι οποίοι δεν απαντώνται σε κανένα άλλο λεξικό. Για παράδειγμα: «ιός Εμπολα», «άμπερ αλέρτ», «τηλεμαϊντανός», «αεροκουρτίνα», «μπότοξ» και «γενόσημα». Το λεξικό ορίζει ακόμα φράσεις της αργκό, όπως «κάγκουρας», «ιντερνετάκιας», «μπαχαλάκιας» ή «μπουζουκλερί» και δίνει παραδείγματα από καθημερινούς διαλόγους.

Στο τέλος των λημμάτων δίνονται στερεότυπες και ιδιωματικές φράσεις, αλλά και σταθερές λεξιλογικές συνάψεις. Δίνονται ακόμα παραδείγματα που δείχνουν τις συνδυαστικές δυνατότητες των λέξεων, π.χ. στο λήμμα «ομορφιά» παρατίθενται οι λέξεις «αγγελική, αξεπέραστη, απίστευτη, απόλυτη, ασύγκριτη, διακριτική, εκθαμβωτική, εκρηκτική, εντυπωσιακή, εξαιρετική, εξωτική, κλασική, μαγευτική, μοναδική, τεχνητή, ανδρική, γυναικεία, εξωτερική, εσωτερική, πνευματική, σωματική, ψυχική».

Σημασία δίνεται και στον ακριβή υφολογικό προσδιορισμό των λέξεων και των εκφράσεων, ο οποίος επιτυγχάνεται βάσει 30 κριτηρίων. Για παράδειγμα, η λέξη «γατόνι» κατηγοριοποιείται ως αργκό, η φράση «εκπάγλου καλλονή» ως αρχαιοπρεπής, ο όρος «κοινοτυπία» ως εσφαλμένος αντί του σωστού «κοινοτοπία» και η λέξη «μπουζουκλερί» ως χιουμοριστική.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι το λεξικό περιλαμβάνει εναλλακτικές ορθογραφίες 500 λέξεων, όπως για παράδειγμα «αυγό» και «αβγό».

Ακόμα, αναγράφεται η χρονολογία εμφάνισης των αγγλικών και γαλλικών λέξεων αλλά και στερεότυπων εκφράσεων.

Καταγράφονται φράσεις που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν λάθος, αλλά χρησιμοποιούνται ευρέως. Για παράδειγμα, οι φράσεις «αποτίει φόρο τιμής» ή «αποτίνει φόρο τιμής», «οι ασκοί του Αιόλου» ή «ο ασκός του Αιόλου».

Επιπρόσθετα, γίνεται διάκριση της σημασίας από τη χρήση, όπως στην περίπτωση του ρήματος «κόβω», που σύμφωνα με ορισμένα λεξικά έχει 53 σημασίες, ενώ κατά το «Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας» έχει δέκα σημασίες και 43 χρήσεις.

Η υλοποίηση του λεξικού κόστισε περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ, ενώ θα διατίθεται προς 48 ευρώ. Από το βιβλιοπωλείο της Ακαδημίας θα πωλείται σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και φοιτητές στην ειδική τιμή των 35 ευρώ. Τα έσοδα από τη διάθεσή του θα δοθούν για έρευνες νέων άνεργων επιστημόνων.

Σύνταξη: Μαρία Τσαγγάρη

Πηγή: ΑΠΕ