Ισλαμικό Κράτος: Γενεαλογία, Δράση και Ιδεολογία

Οι εξτρεμιστές αντάρτες που μάχονται στο Ιράκ και τη Συρία ενστερνίζονται την ακραία ιδεολογία του σαλαφισμού, η οποία πηγάζει από το κίνημα του Salafiyyah που ήκμασε στις αρχές του 20ου αιώνα και επιζητεί την επιστροφή στις ρίζες του προφήτη Μωάμεθ.
Ποια είναι όμως η γενεαλογία των τζιχαντιστών και πώς κατάφεραν να εδραιωθούν ως μια τόσο σημαντική δύναμη στη Μέση Ανατολή; Οι τζιχαντιστές ανδρώθηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου της αμερικανικής επέμβασης στο Ιράκ το 2003-2006. Προέρχονται από την εξτρεμιστική οργάνωση Αλ Κάιντα του Ιράκ του Ιορδανού Αμπού Μπουσάμπ Αλ Ζαρκούι, ο οποίος υπήρξε ο πιο σφοδρός πολέμιος  των συμμαχικών στρατευμάτων στο Ιράκ μέχρι το θάνατο του το 2006, όταν δολοφονήθηκε από αμερικανική επιδρομή στην πόλη Μπακούμπα στο βορειανατολικό τμήμα της  χώρας.
 

Οι ακραίοι τζιχαντιστές του ΙΚ υποστηρίχθηκαν και από άλλες εξτρεμιστικές οργανώσεις παρόμοιας ιδεολογίας και ενδυναμώθηκαν κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου που άρχισε το 2011. Η Τουρκία και το Κατάρ στήριξαν την εξτρεμιστική οργάνωση στο πλαίσιο της δικής τους ατζέντας για ανατροπή του Αλαουίτη προέδρου Μπασιάρ Αλ Ασαντ.

 Οι Αμερικανοί το 2003 ανέτρεψαν τον σουνίτη Σαντάμ Χουσέιν και το κυβερνόν κόμμα Μπάαθ, που κυβερνούσε για δεκαετίες το Ιράκ καταδυναστεύοντας την σιιτική πλειοψηφία, την οποία υπέβαλλε σε καθεστώς διακρίσεων.
Όταν οι Αμερικανοί επέβαλαν δια της βίας τη σιιτική ελίτ στην εξουσία τότε οι σουνίτες αντέδρασαν. Αυτό σε συνδυασμό με την κακή αμερικανική διακυβέρνηση της Προσωρινής Διοίκησης του Ιράκ που περιθωριοποίησε του σουνίτες δημιούργησε γόνιμο έδαφος για την εκκόλαψη τζιχαντιστών ανταρτών, οι οποίοι άρχισαν να επιτίθενται εναντίον των σιιτών, των Αμερικανών και σε αρκετές περιπτώσεις εναντίον των ομόθρησκων τους των σουνιτών.

 Είναι γεγονός που κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει ότι η δράση των τζιχαντιστών αποτελεί πρωτοφανές φαινόμενο  στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Έχουν επιδείξει σε τακτικό επίπεδο μια αξιοσημείωτη ικανότητα κατάληψης εδαφών με αποτέλεσμα να θέσουν υπό απειλή όλο το κρατικό οικοδόμημα που προέκυψε με τις μυστικές αγγλογαλλικές συμφωνίες του Σαϊκς Πικό του 1916 και οριστικοποιήθηκε στο συνέδριο του Σαν Ρέμο το 1920. Η ντε φάκτο ανακήρυξη Χαλιφάτου τον Ιούνιο του 2014, η δυνατότητα αυτοχρηματοδότησης του ιδίου ως πολιτικής οντότητας στα εδάφη που εξουσιάζει, αλλά και των πολεμικών του ενεργειών εκπλήσσει τους στρατηγικούς αναλυτές.

Οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους πολιορκούν εδώ και ενάμιση μήνα περίπου την κουρδική πόλη Κομπάνι στη Βόρεια Συρία και παρά τον από αέρος στρατηγικό βομβαρδισμό από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους της δεν έχουν νικηθεί, ενώ συνεχίζουν να σημειώνουν νίκες στο Ιράκ. Στην Εγγύς Ανατολή εκτυλίσσεται ένα μείζον στρατηγικό παίγνιο με την εμπλοκή μεγάλων δυνάμεων με συγκρουόμενα συμφέροντα, με τις δυτικές δυνάμεις, τις ΗΠΑ και τους σύμμαχους της από τη μια και τη Ρωσία από την άλλη. Ο ρόλος της Άγκυρας  στην καταπολέμηση των τζιχαντιστών αναδεικνύεται για ακόμη μια φορά κομβικός για τα δυτικά συμφέροντα με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα ελληνοκυπριακά συμφέροντα. Αυτές οι εξελίξεις, όμως, θα αποτελέσουν αντικείμενο σχολιασμού σε επόμενο άρθρο μας.