Κατάθλιψη και "Christmas blues"

Ο  Κώστας Ολύμπιος μιλά στο ρικnews και στη Μαρία Τσαγγάρη εξηγώντας τι μπορεί να κάνει κάποιος για να απαλλαγεί από αυτή την ψυχική κατάσταση

. 

Τι είναι κατάθλιψη;
Η κατάθλιψη είναι μια πολύ σοβαρή ψυχική νόσος, αλλά είναι εύκολο σχετικά σήμερα να θεραπευθεί. Είναι άδικο να υποφέρει ο σημερινός άνθρωπος, από αυτή τη πάθηση. Για να ζητήσει όμως ο πάσχοντας τη θεραπεία, θα πρέπει ο ίδιος ή η οικογένειά του, να αναγνωρίσουν την κατάθλιψη.

Οι πολλοί τρόποι όμως με τους οποίους εμφανίζεται η ασθένεια στον άνθρωπο και η συχνότητα με την οποία συνυπάρχει με άλλες ψυχικές διαταραχές, φανερώνουν την πολυπλοκότητα της και απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, έτσι που να αναγνωριστεί όσο πιο γρήγορα γίνεται. Πράγμα πολύ σημαντικό, γιατί η θεραπεία της είναι αναγκαίο να αρχίζει από πολύ νωρίς, για να μην έχουμε υποτροπές και να μη γίνεται σοβαρότερη η κατάσταση.

Η κατάθλιψη είναι κάτι περισσότερο από την κακή διάθεση. Από αυτό που λέμε νιώθω πεσμένος, είμαι στις μαύρες μου σήμερα, νιώθω να μελαγχολώ. Είναι κάτι περισσότερο από τα καθημερινά σκαμπανεβάσματα. Όταν όμως η πεσμένη διάθεση, μαζί με κάποια άλλα συμπτώματα, διαρκεί πιο πολύ από 10 με 15 μέρες, μπορεί να χαρακτηριστεί αυτή n κατάσταση ως κατάθλιψη.

Η  κατάθλιψη είναι ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας που επηρεάζει το άτομο σε πολλούς τομείς της ζωής του: τα συναισθήματα, τη συμπεριφορά, τη φυσική του υγεία και εμφάνιση, την ακαδημαϊκή επίδοση, την κοινωνική δραστηριότητα, και την ικανότητα του ατόμου να χειρίζεται τις καθημερινές καταστάσεις.

Η κατάθλιψη συνδέεται με τη χαμηλή σχολική επίδοση, την κατάχρηση του αλκοόλ και των εθιστικών ουσιών, τα συναισθήματα απαισιοδοξίας, της κακής εικόνας του σώματος και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Τις τελευταίες 3 δεκαετίες έχουν αυξηθεί πολύ οι αυτοκτονίες στα νεαρά άτομα και τους εφήβους. Η αυτοκτονία είναι κατά κύριο λόγο αποτέλεσμα της κατάθλιψης.

Τι προκαλεί την κατάθλιψη και ποια τα συμπτώματα;
Οι αιτίες της κατάθλιψης δεν είναι απόλυτα γνωστές όμως μια σειρά από βιολογικούς παράγοντες όπως και συναισθηματικοί και ψυχολογικοί παράγοντες φαίνεται να ευθύνονται και να αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης της ασθένειας.

Τα σημάδια που προαναγγέλλουν και που πρέπει ο περίγυρος ή το ίδιο το άτομο  να αναγνωρίσει , κυρίως αν αυτά κρατούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι: Η έλλειψη συγκέντρωσης, η μόνιμη θλίψη, η έλλειψη ενδιαφέροντος, η υπνηλία ή η αϋπνία, αλλαγές στην όρεξη για φαγητό, άγχος, σκέψεις μηδενισμού και αυτοκτονίας.

Ο χρόνος συγκέντρωσης σε μια δουλειά μειώνεται δραματικά, η μνήμη είναι περιορισμένη, διαταράσσεται ο τρόπος σκέψης και το άτομο σταματά να είναι παραγωγικό και δημιουργικό. Η θλίψη που όλοι εμείς βιώνουμε για κάποια αιτία ή χωρίς, στα άτομα αυτά παραμένει για πολύ χρόνο. Τα άτομα χάνουν το ενδιαφέρον τους για πράγματα που τους ενδιέφεραν, τους ευχαριστούσαν και τους διασκέδαζαν. Χάνουν την ικανότητα να παίρνουν ευχαρίστηση και κλείνονται στον εαυτό τους. Οι διαταραχές στον ύπνο είναι ένα άλλο σημάδι. Κοιμάται κανείς πολύ με την ελπίδα να απαλλαγεί από τα άσχημα συναισθήματα που τον βασανίζουν ή πολύ λίγο γιατί οι έντονες σκέψεις του δεν το αφήνουν. Οι αλλαγές στην όρεξη, όπως η βουλιμία ή η ανορεξία αποτελούν στοιχείο της κατάθλιψης. Το έντονο άγχος, όχι αυτό που όλοι φυσιολογικά βιώνουμε καθημερινά, αλλά αυτό που εμμένει και συνδυάζεται με άλλα σημάδια κατάθλιψης θα πρέπει να το συνδέσουμε ίσως με την κατάθλιψη. Τέλος οι σκέψεις μηδενισμού, όπως «τίποτε δεν αξίζει», «δεν υπάρχει νόημα σε τίποτα», «η ζωή δεν έχει νόημα ούτε αξία» είναι σοβαρό σημάδι και πολύ συχνά περιέχουν και κρυμμένες σκέψεις αυτοκτονίας.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε κάποιον με κατάθλιψη;
Όταν παρατηρήσουμε τέτοια σημάδια σε άτομα του στενού μας περίγυρου ας μη κλείσουμε τα μάτια. Ας μην επαναπαυθούμε στη σκέψη «είναι μια κρίση θα περάσει» ή να ψάξουμε σε αιτίες που θα θέλαμε να δικαιολογήσουν τις συμπεριφορές που βλέπουμε και να μπούμε στη διαδικασία του παρηγορητή. Θα φέρουμε αντίθετο αποτέλεσμα. Καλύτερα είναι να το συζητήσουμε ως πρόβλημα και να πείσουμε το άτομο να δει έναν ειδικό της ψυχικής υγείας. Να μεταδώσουμε την ελπίδα ότι μπορεί να απαλλαγεί από τα συναισθήματα , τις αβεβαιότητες ή τους δαίμονες που το κατατρέχουν. Να είστε καλός ακροατής για τα προβλήματά του και να τον ενθαρρύνετε να εκφράζεται. Δεχθείτε τα συναισθήματά του, μην του λέτε ότι όλα θα φτιάξουν και μη δίνετε υποσχέσεις που δεν μπορείτε να τηρήσετε. Επιπρόσθετα μην του δίνετε  οδηγίες για το τι πρέπει να κάνει στη ζωή του. Προσπαθήστε να μην πέσετε στην παγίδα να γίνετε τα δεκανίκια του, ούτε να παίξετε το ρόλο του θεραπευτή, η παρουσία σας θα πρέπει να περιοριστεί στη στήριξη. 

Αν τα διαπιστώσουμε στον εαυτό μας τα σημάδια της κατάθλιψης ας συγκεντρώσουμε όλη μας τη δύναμη να το συζητήσουμε το θέμα με κάποιο πολύ κοντινό μας άτομο και το ταχύτερο να δούμε έναν ειδικό, ή τουλάχιστο τον οικογενειακό μας γιατρό.

Η κατάθλιψη όπως αναφέραμε θεραπεύεται εύκολα στις μέρες μας, προπάντων όταν έγκαιρα ξεκινά η θεραπεία. Οι ψυχίατροι έχουν στη φαρέτρα τους μια μεγάλη γκάμα φαρμάκων για όλους τους τύπους της κατάθλιψης. Παράλληλα η υποστηρικτική ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει σε πολύ μεγάλο βαθμό.

Τι είναι κατάθλιψη των Χριστουγέννων ή "Christmas blues";
Η ‘Κατάθλιψη των Χριστουγέννων’ ή ‘Κατάθλιψη των Γιορτών’ δεν είναι κλινική διάγνωση ανάμεσα στις Ψυχικές  Διαταραχές, που περιγράφονται, αλλά αποτελεί μια γνωστή και κοινή διαταραχή πολλαπλής αιτιολογίας. Είναι ένα  φαινόμενο που έχει σχέση με το φύλο, την ηλικία, το μορφωτικό το κοινωνικό  και οικονομικό επίπεδο, τον τύπο προσωπικότητας και κυρίως το προσωπικό νόημα που δίνει κάποιος στη συγκεκριμένη γιορτή στη δεδομένη χρονική περίοδο και φάση της ζωής του. Η ‘Κατάθλιψη των Χριστουγέννων’ χαρακτηρίζεται πρωτίστως από ένα συναίσθημα που δεν συνάδει με το πνεύμα των Χριστουγέννων  και το συνολικό μύθο και την λάμψη των γιορτών.

Γιατί παρουσιάζεται αυτό το φαινόμενο τα Χριστούγεννα και ποιους επηρεάζει συνήθως;
Τα Χριστούγεννα είναι δύσκολη περίοδος  και κάνουν μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων να αγχώνεται και να καταθλίβεται μέχρι και το τέλος της εορταστικής περιόδου. Για παράδειγμα επηρεάζονται, άτομα με έντονο αίσθημα μοναξιάς,  έλλειψη οικογενειακού περιβάλλοντος και κοινωνικού πλαισίου. Επιπρόσθετα, οι άρρωστοι, οι μοναχικοί, τα κοινωνικά απομονωμένα άτομα, οι ηλικιωμένοι, οι άνεργοι, αυτοί που βρίσκονται σε διάσταση, οι διαζευγμένοι, τα άτομα που πενθούν την απώλεια αγαπημένων τους προσώπων, άνθρωποι που αδυνατούν να βιώσουν χαρά, να αντλήσουν ικανοποίηση και ευχαρίστηση, να συμμετέχουν σε οικογενειακές ή κοινωνικές συγκεντρώσεις. Όπως και αυτοί με έντονα «πρέπει» που θέτουν στον εαυτό τους, με τάσεις τελειομανίας και ανεπιθύμητες υποχρεώσεις.

Η ανασκόπηση της προηγούμενης χρονιάς, η αυτοκριτική και ο εσωτερικός απολογισμός του τι κάναμε, των επιλογών μας και η ανησυχία για το τι μας επιφυλάσσει η νέα χρονιά σε όλα τα επίπεδα, σχέσεις, οικονομικά, οικογενειακά και κοινωνικά επιδεινώνουν την κατάθλιψη των Χριστουγέννων.
Όλοι οι άνθρωποι από την αρχαία εποχή ως τα σήμερα νιώθουν μια αβεβαιότητα για το αύριο, την ανανέωση και την αλλαγή. Ο αόριστος φόβος του θανάτου και η δύναμη της ζωής συγκρούονται μέσα μας. Η εποχή των Χριστουγέννων συμπίπτει με την έναρξη της ανανέωσης της φύσης το ζωντάνεμα και τον ερχομό κάτι νέου. Οι αρχαίοι γιόρταζαν αυτή την εποχή του ηλιοστασίου που σημαδεύει την έναρξη της ανανέωσης της ζωής και ο Άδωνης φεύγει από τον Άδη. Και εμείς γιορτάζουμε τη γέννηση του Χριστού που θα φέρει τη λύτρωση, την ανανέωση της ζωής και την κατάργηση του θανάτου.

Η ανθρώπινη ψυχή στην εποχή μας κλείστηκε από τεράστια τείχη, όπως θα έλεγε ο Καβάφης, και δεν μπορεί να αναγνωρίσει το σκοπό της. Η κατανάλωση, η αδιαφορία, η οικονομική κρίση, το καταρράκωμα των αξιών, η μετατροπή των γιορτών σε επιπόλαιες ευχές με μηνύματα, σε χρωματιστά λαμπάκια και ψεύτικους απατηλούς εμπορικούς διακόσμους κλείνουν τον άνθρωπο βαθύτερα στον εαυτό του, με αποτέλεσμα να χάνει το νόημα της ζωής και να οδηγείται στα καταθλιπτικά συναισθήματα. Το νόημα της ζωής του ανθρώπου είναι πολύ απλό. Ήλθε σε τούτο το πλανήτη για να πάρει ευχαρίστηση και να ενεργοποιήσει την αγάπη. Πρώτα για τον εαυτό του και ύστερα για τους άλλους. Μια αγάπη ανιδιοτελή. Δεν αγαπάμε για ανταλλάγματα. Η αγάπη όταν προσφέρεται σε ξεπληρώνει η ίδια με αυτά που σου δίνει. Τα πιο όμορφα συναισθήματα, τη δύναμη για ζωή χαρά και ευχαρίστηση.

Πώς μπορεί κάποιος να αντιμετωπίσει την κατάθλιψη των Χριστουγέννων;
Θα απαλλαγούμε από όποια συναισθήματα κατάθλιψης την περίοδο των Χριστουγέννων αν ανακαλύψουμε το αληθινό νόημα ζωής αν αναγνωρίσουμε και αποδεχτούμε τα αρνητικά μας συναισθήματα, αν ρίξουμε τα τείχη που είναι γύρω μας, αφιερώσουμε χρόνο για τον εαυτό μας σύμφωνα με τα δικά μας θέλω, έρθουμε σε επαφή με τις δικές μας ανάγκες και θέσουμε ρεαλιστικούς στόχους. Ας μάθουμε να επικοινωνούμε και να εκφράζουμε τα συναισθήματα μας σε κάποια άτομα του στενού μας περίγυρου.