Χριστούγεννα σε μια χώρα οικονομικά διαιρεμένη

Δεν περιγράφουν καταστροφές ή ασθένειες - είναι αναφορές σε συγκεκριμένες ημέρες εκπτωτικών προσφορών στα καταστήματα της χώρας την περίοδο πριν και αμέσως μετά τη γιορτή των Χριστουγέννων. Δεν πρόκειται παρά για όρους αυτοαναφοράς, κατά βάση αμερικανικής «τεχνοτροπίας», που έξυπνα έχει αγκαλιάσει η αγορά λιανικής σε τούτη εδώ την πλευρά του Ατλαντικού και της Μάγχης. Είναι όροι που προσδίδουν ένα πρόσθετο νόημα –αν υπάρχει τέτοιο- στον εθισμό του σύγχρονου πολίτη-καταναλωτή στην αγορά αντικειμένων που τα χρειαζόμαστε απλά και μόνο επειδή υπάρχουν.

Προφανώς καθένας μπορεί να βιώνει μία γιορτή όπως θέλει. Πόσοι αλήθεια ακόμα θυμούνται τη θρησκευτική ρίζα των Χριστουγέννων; Αλλά η άσκοπη και άμετρη δαπάνη σε αντικείμενα αμφιβόλου χρησιμότητας απλά και μόνο επειδή συνοδεύονται από μια εκπτωτική ταμπέλα είναι μια ένδειξη της φθοράς μας.

Θα πει κανείς ότι πολύς κόσμος περιμένει πώς και πώς τις σε ορισμένες περιπτώσεις γενναιότατες εκπτώσεις για να αγοράσει κάτι που χρειάζεται. Προφανώς αυτές οι περιπτώσεις είναι αρκετά διαφορετικές. Αλλά αυτοί που τακτικά ψωνίζουν απλά και μόνο διότι αυτό είναι το χόμπι τους ίσως θα έπρεπε να στρέψουν το βλέμμα σε κάποιους άλλους αριθμούς, όχι σε αυτούς του ποσοστού της έκπτωσης και της τελικής τιμής.

Την ώρα που μέσα σε μια μέρα οι Βρετανοί μπορεί να ξοδεύουν δισεκατομμύρια λίρες για τις αγορές τους (μόνο τις πέντε ημέρες πριν τα Χριστούγεννα υπολογίζεται ότι έγιναν αγορές ύψους σχεδόν 5 δισεκατομμυρίων λιρών), 13 εκατομμύρια συμπατριώτες τους περνούν αυτές τις γιορτές σε συνθήκες φτώχειας, συμπεριλαμβανομένου του 27% των δυόμισι εκατομμυρίων παιδιών στη χώρα.

Ο φιλανθρωπικός οργανισμός Trussell Trust κάνει λόγο για μια Βρετανία που είναι πλέον μία χώρα διαιρεμένη στα δύο: στους έχοντες και στους μη έχοντες, με το χάσμα μεταξύ τους να έχει λάβει τρομακτικές διαστάσεις.

Συνολικά ένα εκατομμύριο κάτοικοι της Βρετανίας θα περάσουν όσο διαρκούν αυτές οι γιορτές από τα συσσίτια που διοργανώνει ο οργανισμός. Το «Σάββατο του Πανικού», εν τω μεταξύ, ο καθένας από τα 13 εκατομμύρια καταναλωτές που βγήκαν στα μαγαζιά υπολογίζεται ότι ξόδεψε περίπου 92 λίρες. Αναλογιστείτε τα μεγέθη.

Οι Βρετανοί είναι ένας εξαιρετικά φιλάνθρωπος λαός. Είναι άδικο να τους κατηγορήσει κανείς ότι αδιαφορούν για τον συνάνθρωπό τους. Οι ετήσιες φιλανθρωπικές εκδηλώσεις για ανθρώπους με ανάγκες είτε στη Βρετανία είτε στην Αφρική και αλλού σπάνε κάθε χρόνο το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Επίσης, η κυβέρνηση Κάμερον παρά τις αντιδράσεις κράτησε τη διεθνή βοήθεια ως έναν από τους δύο τομείς πολιτικής για τους οποίους δεν έκανε μειώσεις στον προϋπολογισμό.

Αλλά το πρόβλημα υπάρχει και οι λόγοι για τους οποίους έχει ενταθεί είναι συγκεκριμένοι. Έχουν να κάνουν με την υπερβολική λιτότητα που και σε αυτή τη χώρα κρατά τους μισθούς στάσιμους με αυξήσεις κάτω του πληθωρισμού αν δεν τους μειώνει σε πραγματικό μέγεθος και που κόβει από τα επιδόματα πρόνοιας αδιακρίτως όπως έχει αποδειχθεί σε πολλές περιπτώσεις διότι η ιδεολογία αυτής της κυβέρνησης είναι «ο καθένας με τις δυνάμεις του θα φτάσει όπου μπορεί». Αλλοιωμένοι από την ευκολία της κατανάλωσης, πολωμένοι από τα διχαστικά μηνύματα των πολιτικών οι Βρετανοί και οι υπόλοιποι λαοί του αναπτυγμένου κόσμου ξεχνούν κάποιες φορές τον συνάνθρωπο, ακόμα και σε περίοδο εορτών και καλοσύνης.

Το 50% όσων έχουν υποχρεωθεί να καταφύγουν σε συσσίτια λένε ότι έγινε έτσι λόγω περικοπών ή αποκλεισμού τους από το σύστημα κρατικής πρόνοιας. Αναμφίβολα, όπως προκύπτει κάποιες φορές, ορισμένοι από αυτούς απλώς έκλεβαν το σύστημα. Αλλά η τιμωρητική πολιτική που φαίνεται να ακολουθείται αυτά τα χρόνια απλώς διογκώνει το πρόβλημα της ανισότητας. Εξάλλου, πολλοί από τους φτωχούς Βρετανούς έχουν εργασία και ζουν στο νοίκι, ένδειξη της λεγόμενης κρίσης του κόστους διαβίωσης. Η ανισότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι τόσο ακραία ώστε οι πέντε πλουσιότερες οικογένειες έχουν περιουσία μεγαλύτερη από αυτή που συνολικά κατέχει το φτωχότερο 20% του πληθυσμού.

Στη σύγχρονη Βρετανία όποιος αξίζει στις πλείστες περιπτώσεις θα πετύχει, έστω και αν στην κορυφή της πυραμίδας εξακολουθεί να επικρατεί ένας κλειστός κύκλος αριστοκρατίας και αποφοίτων συγκεκριμένων σχολείων και ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Αλλά η ποιότητα και η ηθική κάθε χώρας, κάθε κυβέρνησης, κάθε κράτους, κάθε κοινωνίας, κρίνεται πρωτίστως από το πόσο φροντίζει τους πιο αδύνατους – ή τουλάχιστον από αυτό θα έπρεπε να κρίνεται.

Εκ του αποτελέσματος η σύγχρονη Βρετανία οφείλει πολλές απαντήσεις σε αμείλικτα ερωτήματα ανθρώπων για τους οποίους οι όροι «μαύρη Παρασκευή» και «Σάββατο του πανικού» έχουν εντελώς άλλη έννοια.