Παρίσι, Δευτέρα βράδυ

Από το πρωί στην Place de la Republique ο κόσμος ερχόταν και η αίσθηση που επικρατούσε ήταν πως ανυπομονούσαν αυτή η λυτρωτική πορεία να ξεκινήσει. Λυτρωτική γιατί αποτελούσε ένα ψυχολογικό αντίβαρο στον θάνατο του απίστευτου τριημέρου που έζησε η χώρα, ένα κάποιο ψυχολογικό κλείσιμο, κάτι που να δείξει ότι όλοι αυτοί εκεί δεν έβγαιναν από την εβδομάδα του τρόμου παραδομένοι στη βία και στον εξτρεμισμό.

Δευτέρα βράδυ πάλι στην Place de la Republique επικρατεί μια αίσθηση υπερηφάνειας. Μια αίσθηση ότι απέδειξαν στους εαυτούς τους, στον υπόλοιπο κόσμο και κυρίως σε όσους επιβουλεύονται τον τρόπο ζωής τους και τις αξίες τους πως είναι έτοιμοι να υπερασπιστούν την ελευθερία και τη δημοκρατία τους.

Το στοίχημα βέβαια είναι να κρατήσει σε διάρκεια και να επικρατήσει αυτό το αίσθημα ενότητας και αλληλοστήριξης που αποτυπωνόταν στο χειροκρότημα που κάθε τόσο απλωνόταν σαν κύμα από την κεφαλή της πορείας μέχρι τα τέλη της στις κατάμεστες λεωφόρους.

Οι προκλήσεις είναι πολλές - σαφώς και οριοθετημένες επί θρησκευτικών γραμμών, αλλά και με ευρύτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά. Το συλλογικό τραύμα της περασμένης εβδομάδας αναμφίβολα βαθύτατο και οξύ, μα στο σώμα της γαλλικής κοινωνίας οι πηγές έχουν ανοίξει εδώ και καιρό. Οι φόβοι και η καχυποψία που εκφράζουν οι εβραίοι, οι μουσουλμάνοι και οι υπόλοιποι δεν εκφράστηκαν πρώτη φορά την 7η Ιανουαρίου.

Η ισορροπία μεταξύ του σεβασμού των ηθών της γαλλικής και οποιαδήποτε άλλης δυτικής κοινωνίας από τους «ξένους» και της αποδοχής των ιδιαιτεροτήτων αυτών ίσως είναι ο πιο δύσκολος γρίφος της παγκοσμιοποίησης. Αυτό που έδειξε όμως η πορεία της Κυριακής είναι πως ο φανατισμός μπορεί να βρει έναν δυνατό αντίπαλο, τη συλλογικότητα και την ανεκτικότητα των πολιτών.

Οι φανατικοί θα υπάρχουν - και όχι μόνο στο Ισλάμ. Τα αδέρφια του Αχμέντ Μεραμπέτ, του μουσουλμάνου αστυνομικού που σκότωσε εν ψυχρώ με τη χαριστική βολή στο κεφάλι ένας εκ των αδερφών Κουασί μετά την επίθεση στο Charlie Hebdo, το είπαν σωστά: «Οι τρελοί φανατικοί δεν έχουν θρησκεία». Αυτό που θα επιτύχει η συλλογικότητα και η ανεκτικότητα είναι να περιοριστεί η βάση στρατολόγησης.

Ο Πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς είπε ότι για τη Γαλλία θα υπάρχει πια ένα πριν και ένα μετά. Απόψε, Δευτέρα βράδυ στην Place de la Republique, εκατοντάδες Charlies είναι πάλι συγκεντρωμένοι κάτω από τα αγάλματα της Δημοκρατίας, της Ελευθερίας, της Ισότητας και της Αδελφότητας. Ένας νεαρός γράφει σε ένα χαρτί που ακουμπάει στη βάση της Ελευθερίας, με έναν από τους χιλιάδες μαρκαδόρους που έχουν αφήσει οι συμπολίτες της στην πλατεία, το πιο γνωστό ρητό που αποδίδεται στο αυθεντικό τέκνο του γαλλικού διαφωτισμού: «Δε συμφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ έως θανάτου το δικαίωμα σου να το λες».

Αυτή είναι η πρώτη πρόταση στο «μετά» που θέλουν να γράψουν οι Γάλλοι.