Πολιτιστική παραγωγή χωρίς... οικονομική επιβάρυνση

Περιγράψτε τι είναι το Point Centre for Contemporary Art και ποιοι οι στόχοι του;
Το Point Centre for Contemporary Art είναι ένας μη κερδοσκοπικός, μη κυβερνητικός οργανισμός που στηρίζει και προωθεί δημιουργικά όλες τις εκφάνσεις της σύγχρονης πολιτιστικής παραγωγής σε τοπικό αλλά και σε διεθνές επίπεδο. Στόχος του είναι να ενθαρρύνει την ανάπτυξη διεπιστημονικής προσέγγισης προς νέες τάσεις στην τέχνη, την αρχιτεκτονική, τον κινηματογράφο, τη μουσική και τις ηχητικές τέχνες, το λόγο και τη σκέψη αλλά και την ανάπτυξη ενός κριτικού διαλόγου γύρω από τα πιο πάνω. Παράλληλα, το Point επιδιώκει την ανάδειξη του πολύπλευρου και καταλυτικού ρόλου που μπορεί να επιτελέσει η σύγχρονη τέχνη και η δημιουργία γενικότερα εντός του κοινωνικού πλαισίου και στοχεύει στην καλλιέργεια ενδιαφέροντος αλλά και στην εκπαίδευση, επιμόρφωση και διεύρυνση του κοινωνικού συνόλου που εμπλέκεται στην πολιτιστική παραγωγή και επωφελείται από αυτήν (είτε ως κοινό, δημιουργός ή επαγγελματίας). Όλες οι δράσεις του Point είναι ανοικτές στο κοινό χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση σύμφωνα με την αντίληψη που πρεσβεύουμε ότι όλοι μπορούν και οφείλουν να μετέχουν στον πολιτισμό.

Πώς ξεκίνησε το Point; Ποια η ιστορία του;
Η δημιουργία ενός χώρου τέχνης που θα φιλοξενεί το Point Centre for Contemporary Art είναι παράγωγο μιας πρότερης εμπλοκής της διευθύντριας και ιδρύτριας του Point, Αντρέ Ζιβανάρη, στην σύγχρονη πολιτιστική παραγωγή, στην Κύπρο και διεθνώς. Μέρος της διαδικασίας αυτής ξεκινά με την υλοποίηση, το 2007, της έκδοσης του κριτικού περιοδικού τέχνης και ανθρωπιστικών επιστημών UNDO. Το περιοδικό οδήγησε, σε συνεργασία με το Kunstlerhaus Bethanien, στην δημιουργία του Ιδρύματος UNDO με τη συμμετοχή και της Άννας Νικολάου. Η συνεργασία αυτή προέβλεπε την προσφορά χορηγιών και residencies σε Κύπριους καλλιτέχνες. Έτσι προέκυψε η ανάγκη για ένα χώρο στον οποίο το έργο που παρήχθη κατά τη διάρκεια των residencies θα μπορούσε να παρουσιασθεί και παράλληλα να αξιοποιηθεί και η εμπειρία της συνεργασίας με καταξιωμένους φορείς του εξωτερικού προς όφελος της εγχώριας καλλιτεχνικής σκηνής. Κάπως έτσι ξεκίνησε «η διαδικασία μετουσίωσης του Point από το να είναι μια ιδέα στο να γίνει ένας δημόσιος χώρος» όπως το έθεσε ο επιμελητής Juan Gaitan, ο οποίος βρέθηκε στην Κύπρο με αφορμή την έναρξη της δραστηριότητάς του.

Τι ξεχωρίζει το Point από άλλους πολιτιστικούς οργανισμούς στην Κύπρο;
Βασική επιδίωξη του Point δεν είναι να ξεχωρίσει ή να διαφοροποιηθεί αλλά να προχωράει σε επιλογές και αποφάσεις που να του επιτρέπουν να παραμένει πιστό στο αρχικό όραμα πίσω από την ίδρυσή του χωρίς όμως να το αποτρέπουν από το να εξελίσσεται και να προσαρμόζεται στη διαρκώς μεταβαλλόμενη σύγχρονη πραγματικότητα. Είναι γεγονός ότι υπάρχουν ελάχιστοι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί στην Κύπρο που να στηρίζονται σε ιδιωτική πρωτοβουλία και να ασχολούνται με όλο το φάσμα της σύγχρονης τέχνης. Δεν υπάρχει όμως καμία ανταγωνιστική διάθεση. Αντιθέτως, οι συμπράξεις και οι συνέργειες είναι κάτι που επιδιώκει το Point όταν αυτό είναι εφικτό.

Από την έκθεση Bidoun Library

Τι έργο έχετε επιτελέσει μέχρι τώρα; Υπήρξαν κάποια σημεία ορόσημα στην μέχρι τώρα πορεία του οργανισμού;
Το Point έχει αναθέσει, αναπτύξει, διοργανώσει, παρουσιάσει ή/και φιλοξενήσει εκθέσεις, επιμελητικά πρότζεκτ, εκπαιδευτικά προγράμματα, παρουσιάσεις, συζητήσεις, ηχητικές εγκαταστάσεις, ερευνητικά προγράμματα, εργαστήρια, συμπόσια, προβολές ντοκιμαντέρ, ταινιών και εικαστικών φιλμ, εκδόσεις και παρουσιάσεις βιβλίων, θεατρικά δρώμενα, μουσικές παρουσιάσεις, performances και υβριδικές διαθεματικές δράσεις. Έχει συνεργαστεί με πληθώρα σημαντικών και ανερχόμενων δημιουργών και ανθρώπων από τον τομέα του πολιτισμού από την Κύπρο και το εξωτερικό και έχει κατορθώσει να δημιουργήσει ένα δίκτυο συνεργατών που εκτείνεται και εκτός των Ευρωπαϊκών συνόρων, ενώ κριτικές και άρθρα για τα προγράμματά του Point έχουν φιλοξενηθεί σε ορισμένα από τα πιο γνωστά περιοδικά τέχνης. Όσον αφορά τις εικαστικές εκθέσεις που έχουν παρουσιαστεί στο Point σίγουρα ορόσημο υπήρξε η ατομική έκθεση Chapters της Χάρις Επαμεινώνδα το 2013 όπου προβλήθηκε το ομότιτλο εικαστικό φιλμ που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου στην Κύπρο και στο οποίο το Point υπήρξε συμπαραγωγός. Ένα όμως από τα σημαντικότερα ίσως επιτεύγματα του Point, για το οποίο είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι, είναι η εξασφάλιση επιχορήγησης από το χρηματοδοτικό πρόγραμμα EEA Norway Grants για την υλοποίηση ετήσιου εκπαιδευτικού προγράμματος σε συνεργασία με το Ελένειο Δημοτικό Σχολείο.

Aπό εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Point

Με βάση ποια κριτήρια επιλέγετε τι θα παρουσιάσετε στο Point;
Υπάρχουν δύο βασικοί παράγοντες που καθορίζουν τις επιλογές του Point ως προς τις δραστηριότητες που στηρίζει και παρουσιάζει: το περιεχόμενο και η συνάφεια. Κατά πόσο μια δουλειά ή μια πρωτοβουλία νοηματοδοτείται με τρόπο ή τρόπους που σχετίζονται με το τοπικό και το ευρύτερο Μεσογειακό περιβάλλον και παράλληλα κατά πόσο κρίνεται ουσιώδης και ανταποκρίνεται στα ποιοτικά και θεματικά κριτήρια που διέπουν τη λειτουργία του Point. H ανταπόκριση της τοπικής κοινότητας και οι ανάγκες/επιθυμίες του κοινού λαμβάνονται υπόψη και επιλέγονται δράσεις που ανταποκρίνονται σε αυτές πάντα όμως εντός του πλαισίου που θέτει το όραμα του Point. Αυτός είναι και ο λόγος που το Point επιδιώκει όσο είναι δυνατό να προχωρά στην ανάθεση και παρουσίαση νέας δουλειάς δημιουργών οι οποίοι προσκαλούνται να δουλέψουν με βάση τα πιο πάνω δεδομένα.

Aπό το project Displays

Τι σχεδιάζετε να παρουσιάσετε στο μέλλον;
Αρχές Μαρτίου εγκαινιάζεται η ατομική έκθεση του Κύπριου εικαστικού Χριστόδουλου Παναγιώτου. Η δουλειά του Παναγιώτου είναι εννοιολογική και αφαιρετική αλλά ενσωματώνει αναφορές και στοιχεία παραδοσιακά κυπριακά τα οποία όμως παρουσιάζονται με ένα σύγχρονο τρόπο. Το Μάιο θα πραγματοποιηθούν στο Point διάφορες δράσεις που σχετίζονται με τις θεματικές Τέχνη και Εκπαίδευση ή έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα (παρουσιάσεις, συνέδριο/ συμπόσιο, εργαστήρια, εκθεσιακό project).

Aπό εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Point

Ποια τα μακροπρόθεσμα μελλοντικά σας σχέδια και στόχοι για περαιτέρω ανάπτυξη του Point;
Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω βασική επιδίωξη του Point είναι να εξελίσσεται παραμένοντας πιστό στο όραμα του. Στόχος είναι να αξιοποιηθεί το διεθνές δίκτυο των συνεργατών και επαφών από το χώρο του πολιτισμού που έχει δημιουργήσει το Point ώστε να προκύψουν συνέργειες και πρωτοβουλίες από τις οποίες θα επωφεληθούν τόσο η εγχώρια καλλιτεχνική σκηνή όσο και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Επίσης, η εκπαίδευση και η επιμόρφωση του κοινού ανεξαρτήτως ηλικίας παραμένει ένας από τους πρωταρχικούς στόχους που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη και μελλοντική πορεία του Point. Η ανάδειξη του αναπτυξιακού χαρακτήρα της σύγχρονης πολιτιστικής παραγωγής και του προοδευτικού ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει σε μια σύγχρονη κοινωνία θα συνεχίσει να αποτελεί τη βασική επιδίωξη του ερευνητικού προγράμματος του Point.

Από την έκθεση φωτογραφιών της Helene Binet της οικίας του Νεοπτόλεμου Μιχαηλίδη. Παρουσίαση από τη φωτογράφο.

Πώς χρηματοδοτείτε τη δράση σας; Υπάρχει κάποια υποστήριξη από το κράτος ή κάποιον άλλο φορέα;
Μέρος του προγράμματος του Point, όπως και των περισσότερων πολιτιστικών φορέων, επιχορηγείται από τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Η επιχορήγηση αυτή είναι μερική και καλύπτει περίπου το 30% κάθε επιλέξιμης δράσης. Συνεπώς η λειτουργία του Point θα ήταν αδύνατη χωρίς την ιδιωτική συνεισφορά. Η συνεχής εξέλιξη και διεύρυνση της δραστηριότητας και των προγραμμάτων του Point έχει καταστησει το πιο πάνω μοντέλο χρηματοδότησης ανεπαρκές και μας ωθεί να επιδιώκουμε να απορροφούμε, κονδύλια από Ευρωπαικά ή άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα. Επίσης η στήριξη από κερδοσκοπικούς οργανισμούς και εταιρίες είναι κάτι που συνεχίζουμε να επιδιώκουμε αν και αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολο να εξασφαλιστεί.

Από το project Chapters της Χάρις Επαμεινώνδα

Πώς βλέπετε τα πολιτιστικά δρώμενα της Κύπρου; Έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την ανάπτυξη του πολιτισμού;
Ίσως να μην έχουν γίνει ανατρεπτικά βήματα, πιστεύουμε όμως ότι διαφαίνεται μια εξελικτική πορεία στον τομέα του πολιτισμού. Από τη λειτουργία της Λεβέντειου Πινακοθήκης μέχρι την δράση άτυπων ομάδων προκύπτουν συνεχώς νέες συναντήσεις ιδεών, εμπειριών και απόψεων, νέοι χώροι, νέα πολιτιστική παραγωγή. Ανεξάρτητα από τις προσωπικές, λιγότερο ή περισσότερο αντικειμενικές, αξιολογικές κρίσεις σημασία έχει να μπορούμε να προσεγγίζουμε τις πρωτοβουλίες αυτές με κριτική διάθεση μεν αλλά και με προθυμία να τις τοποθετήσουμε και να ερμηνεύσουμε τη συμβολή τους εντός του ευρύτερου πλαισίου της πολιτισμικής παραγωγής. Επίσης, η αξιοποίηση των ευκαιριών κινητικότητας από και προς την Κύπρο από άτομα που δραστηριοποιούνται στο χώρο του Πολιτισμού αποτελεί καθοριστικό συντελεστή της εξέλιξης που πραγματοποιείται και είναι σημαντικό να ενισχύεται και να ενθαρρύνεται.

Από την ταινία Sisters and other Films της Petra Bauer

Ποια η γνώμη σας για την πολιτιστική πολιτική που ακολουθείται στην Κύπρο; Έχει υπάρξει βελτίωση; Τι μπορεί να γίνει για να πλησιάσουμε τα επίπεδα του εξωτερικού;
Η Πολιτιστική Πολιτική της Κύπρου είναι υπό διαμόρφωση. Δεν υπάρχει ακόμα μια στέρεα δομημένη κρατική πολιτική που να ρυθμίζει και να συντονίζει αποτελεσματικά τον τομέα του πολιτισμού. Παρόλ’ αυτά τίθεται το ερώτημα από ποιον και με ποιο τρόπο διαμορφώνεται η πολιτιστική πολιτική. Είναι ζήτημα αποκλειστικά του κράτους ή οφείλουμε να συμμετέχουμε και εμείς ως ιδιωτικοί πολιτιστικοί φορείς στο σχηματισμό της είτε ως μοχλός πίεσης είτε ως εκκινητές; Θεωρούμε πως οι συνθήκες καθιστούν αναγκαία τη σύσταση μιας ανεξάρτητης οντότητας που θα αναλάβει το συντονιστικό ρόλο στο σχεδιασμό και την εφαρμογή μιας πολιτικής του πολιτισμού, ένα έργο ιδιαίτερα απαιτητικό στο οποίο οφείλει να δοθεί η πρέπουσα σημασία. Η βασικότερη όμως προϋπόθεση για να δομηθεί μια πολιτιστική πολιτική που θα λειτουργήσει καταλυτικά για την ενδυνάμωση του πολιτιστικού τομέα αλλά και της κοινωνίας είναι η καλλιέργεια και καθιέρωση της αντίληψης του πολιτισμού ως αναπτυξιακό εργαλείο.