Στην Άγκυρα ως μεσολαβητής Ε.Ε., με σαφείς ελληνικές θέσεις

Το ταξίδι αυτό, αν και είναι επίσκεψη εργασίας, θεωρείται δύσκολο, καθώς ο Έλληνας πρωθυπουργός από τη μια επιχειρεί να αποφορτίσει την Ελλάδα και τα νησιά από τις πιέσεις των προσφυγικών ροών και από την άλλη έχει να αντιμετωπίσει τα «παζάρια» και τα παιχνίδια ορισμένων Ευρωπαίων με τους Τούρκους, οι οποίοι ενδέχεται -κατά την επίσκεψη του κ. Τσίπρα στην Άγκυρα- να «ρίξουν» στο τραπέζι όλο το φάσμα των μονομερών διεκδικήσεών τους, πρωτίστως στο Αιγαίο αλλά και στην Κύπρο.

Σε αυτό το πρώτο του ταξίδι (επίσκεψη εργασίας), μετά τις εκλογές στην Τουρκία, ο Πρωθυπουργός επιχειρεί πρωτίστως να παίξει το χαρτί του «απεσταλμένου» των Ευρωπαίων που θα έχει σημαίνοντα ρόλο στις διαπραγματεύσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας για το προσφυγικό, καθώς σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί να δοθεί η εντύπωση πως η Ελλάδα είναι αμέτοχη στη διαπραγμάτευση για το προσφυγικό. Ο κ. Τσίπρας εξασφάλισε «πράσινο φως» και εξουσιοδότηση από Μέρκελ, Ολάντ, Γιούνκερ ότι μεταβαίνει στην Άγκυρα εκπροσοπώντας την Ε.Ε. για τη διαπραγμάτευση.

Ο κ. Τσίπρας επιχειρεί ταυτόχρονα με το ταξίδι αυτό να βάλει και την ελληνική οπτική για το προσφυγικό στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής Ε.Ε.-Τουρκίας.
Και αυτό γιατί, για την ώρα τουλάχιστον, φαίνεται ότι υπάρχουν ορισμένες αποκλίσεις μεταξύ της Αθήνας και των Ευρωπαίων για το τι σημαίνει αντιμετώπιση του προσφυγικού.

Η Ελλάδα επιθυμεί και υποστηρίζει πως ναι μεν κάποια hot spots υπάρχουν στην Ελλάδα, αλλά όλο το βάρος των hot spots, η ταυτοποίηση των προσφύγων και η ομαλή ροή τους προς την Ευρώπη, να γίνεται κατά κύριο λόγο από την Τουρκία.
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η ουσιαστική αντιμετώπιση του προσφυγικού προϋποθέτει την αντιμετώπιση των προσφυγικών ρευμάτων εντός της Τουρκίας, σε τουρκικό έδαφος. Η ελληνική πρόταση είναι να δημιουργηθούν κέντρα υποδοχής προσφύγων στη Τουρκία και η διαδικασία μετεγκατάστασης να γίνεται πρωτίστως από το έδαφος της Τουρκίας.

Η πρόταση αυτή, αν προχωρήσει, δίνει μια ανάσα στην Ελλάδα, καθώς μετριάζονται οι πιέσεις από τα προσφυγικά κύματα στα νησιά και περιορίζονται σημαντικά οι τραγωδίες και τα ναυάγια στο Αιγαίο.

Η Γερμανία και κάποιες άλλες ευρωπαϊκές χώρες θέλουν, η Τουρκία να αναλάβει όλο το πακέτο της διαχείρισης των προσφυγικών κυμάτων, περίπου κατά τα πρότυπα της Λιβύης και της αντίστοιχης συμφωνίας που υπεγράφη το 2010 από την Κομισιόν, ενώ φαίνεται πως επιθυμούν βάρος των hot spots να είναι σε Ελλάδα και Ιταλία. Ήδη, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Γερμανίας διαμήνυσε προς Αθήνα και Ρώμη πως ότ,ι και να συζητηθεί και να συμφωνηθεί με την Τουρκία, Ελλάδα και Ιταλία θα έχουν το βάρος των hot spots.

Η κατάσταση είναι δύσκολη και περίπλοκη και γίνεται ακόμα περιπλοκότερη, καθώς υπάρχει προβληματισμός στην Αθήνα για το πώς η τουρκική πλευρά και ιδιαίτερα οι Έρντογαν-Νταβούτογλου που βγήκαν ενισχυμένοι από τις πρόσφατες εκλογές, θα μπουν στο παζάρι με την Ελλάδα και κατά πόσο θα θέσουν και με ποιο τρόπο στο συνολικό πακέτο, τα περιβόητα ζητήματα-αγκάθια με την Ελλάδα (π.χ. Αιγαίο, Κυπριακό).

Ιδιαίτερα προβληματικές για την ελληνική πλευρά ήταν και είναι (παρά τις φραστικές αναδιπλώσεις) οι αναφορές των Ευρωπαίων για κοινές περιπολίες με την Τουρκία στο Αιγαίο, καθώς ουσιαστικά ανοίγει και εγείρεται θέμα μείζονος σημασίας για την Ελλάδα, όπως τα χωρικά ύδατα, κάτι που σε συνάρτηση και με άλλες απαράδεκτες αξιώσεις που προβάλλει η Άγκυρα για το καθεστώς του Αιγαίου, μπορεί άνετα να μετατρέψει το προσφυγικό σε μια διμερή διαφορά Ελλάδας–Τουρκίας, παρά τη διακηρυγμένη θέση της Αθήνας και του Αλέξη Τσίπρα πως το προσφυγικό και το μεταναστευτικό αποτελούν κοινό ευρωπαϊκό πρόβλημα και όχι θέμα μόνο των χωρών πρώτης υποδοχής όπως η Ελλάδα.

Ο κ. Τσίπρας, σε συνεργασία με τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά, έχουν χαράξει μια γραμμή απέναντι σε πιθανές αξιώσεις και απαράδεκτα παζάρια και συμψηφισμούς που ενδεχομένως θα επιχειρήσουν οι Τούρκοι.

Η ελληνική πλευρά θέτει το προσφυγικό στην ευρωπαϊκή του διάσταση και θα ζητήσει από Έρντογαν-Νταβούτογλου, η διαχείριση των προσφυγικών ροών να γίνεται και στα παράλια της Τουρκίας, αλλά και στα χερσαία σύνορά της, με επί τόπου ταυτοποιήσεις, δημιουργία hot spots και μεταφορά προσφύγων με ασφάλεια σε ευρωπαϊκές χώρες.

Θα επιμείνει στην αναθέρμανση των ελληνοτουρκικών σχέσεων μέσα όμως από συζητήσεις για τα λεγόμενα θέματα χαμηλής πολιτικής (εμπορική συνεργασία, πολιτισμός κ.α).

Θα απορρίψει αμέσως οποιαδήποτε προσπάθεια της τουρκικής πλευράς να διολισθήσει το προσφυγικό σε διμερές ζήτημα και να το διασυνδέσει με πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο.

Θα επιμείνει ότι δεν μπορεί να γίνει έκπτωση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο που καθορίζει τις υποχρεώσεις της Τουρκίας αναφορικά με την ενταξιακή της πορεία και δη σε θέματα που άπτονται του ελληνικού ενδιαφέροντος (άνοιγμα λιμανιών και αεροδρομίων της Τουρκίας σε πλοία και αεροσκάφη με κυπριακή σημαία ή σήμα, συμπεριφορά καλής γειτονίας στο Αιγαίο, σεβασμό θρησκευτικών και πολιτικών δικαιωμάτων μειονοτήτων κ.α).

Η ελληνική πλευρά προβληματίζεται και είναι δύσκολο να δεχτεί την επιδίωξη της Άγκυρας για δημιουργία ζωνών ασφαλείας και απαγόρευσης πτήσεων στα σύνορα με τη Συρία.

Σε ό,τι αφορά την εκταμίευση των 3 δις ευρώ, θέλει να συνδεθεί με χειροπιαστά αποτελέσματα στο περιορισμό των προσφυγικών ρευμάτων. Η ελληνική πλευρά είναι θετική στο θέμα της βίζας υπό την προϋπόθεση πως θα ενεργοποιηθούν οι συμφωνίες επανεισδοχής.

Στο θέμα που με έμφαση θέτει η Άγκυρα για ξεπάγωμα κάποιων ενταξιακών κεφαλαίων, η Αθήνα είναι αυστηρή και βρίσκεται σε πλήρη συνεννόηση και συνεργασία με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Επίσης, η Αθήνα έχει κάνει στους πάντες γνωστό ότι, σε καμία περίπτωση, δεν πρόκειται να μπει σε συζήτηση για το περιβόητο θέμα των κοινών περιπολιών στο Αιγαίο.