O «ξεχασμένος» συριακός εμφύλιος και τα παίγνια ισχύος στη Μέση Ανατολή

Οι νεκροί στη Συρία μέχρι στιγμής έχουν ξεπεράσει τις διακόσιες δέκα χιλιάδες, ένα ασύλληπτο νούμερο αν λάβει κάποιος υπόψη ότι τα θύματα από τον μακροβιότερο διακρατικό πόλεμο του εικοστού αιώνα στη Μέση Ανατολη μεταξύ Ιράν- Ιράκ (1980-1988) υπολογίζονται σε τρακόσιες εξήντα επτά χιλιάδες.

Μια πρώτη επισήμανση για την κατάσταση στη Συρία είναι πως καμία από τις δυο πλευρές δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να επικρατήσει ολοκληρωτικά επι της άλλης, διαιωνίζοντας έτσι τον πόλεμο φθοράς που μαίνεται στο συριακό έδαφος εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια.

Ποια είναι όμως η κατάσταση επί του εδάφους; Ο Μπασιάρ Αλ Ασαντ ελέγχει μέχρι στιγμής την πρωτεύουσα Δαμασκό, την παραλιακή Συρία στη Μεσόγειο και αρκετές περιοχές μεταξύ των δύο. Το Ισλαμικό Κράτος έχει εδραιωθεί στο ανατολικό τμήμα της συριακής επικράτειας, ενώ η οργάνωση Αλ Νούσρα δρα στη βορειοδυτική Συρία, όπου επεκτείνει την επιρροή της, ερχόμενη σε σύγκρουση με τους μετριοπαθείς αντάρτες του λεγόμενου «Ελεύθερου Συριακού Στρατού». Σε αυτές τις περιοχές στη βόρεια Συρία δρα και η Αλ Κάιντα. Τέλος, στη βόρεια Συρία, στα σύνορα με την Τουρκία, έχει δημιουργηθεί η αυτόνομη διοίκηση των Κούρδων στο πρότυπο του Ελβετικού μοντέλου.

Αυτό που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής όμως είναι η δημιουργία, τον περασμένο Νοέμβριο, του λεγόμενου Νότιου Μετώπου (Southern Front), το οποίο αποτελεί οργάνωση ομπρέλα για 15 μετριοπαθείς οργανώσεις που μάχονται κατά του Άσαντ.
Οι οργάνωσεις αυτές έχουν συντάξει μια πολιτικη διακήρυξη που τις διαφοροποιεί από τη εξόριστη συριακή αντιπολίτευση και τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό, του οποίου η δράση θεωρείται αποτυχημένη στην Συρία. Το Νότιο Μέτωπο που δρα σε περιοχές κοντά στα σύνορα με την Ιορδανία, διακηρύττει πως έχει εκπονήσει ένα σχέδιο πολιτικής μετάβασης, το οποίο προβλέπει την προκήρυξη εκλογών και την διαφύλαξη των δικαιωμάτων όλων των μειονοτήτων στην μετά- Άσαντ εποχή.
Οι αντάρτες του λεγόμενου Νότιου Μετώπου προβάλλουν ως στρατηγικά πλεονεκτήματα το γεγονός ότι έχουν εδραιωθεί σε περιοχές κοντα στα σύνορα της Ιορδανίας και του Ισραήλ, κράτη με φιλοδυτικό προσανατολισμό. Επιπλέον, βρισκονται κοντά στην συριακή πρωτεύουσα, γεγονός πολύ σημαντικό από στρατηγικής πλευράς, καθώς η πτώση του συριακού καθεστώτος περνάει από την κατάληψη της Δαμασκού. Σε αυτές τις περιοχές δεν έχουν εισχωρήσει ακραίοι τζιχαντιστές άρα θεωρούν ότι μπορούν να αποτελέσουν το εν δυνάμει πολιτικό πυρήνα για την μετα- Άσαντ εποχή.

Η Μέση Ανατολή αποτελούσε διαχρονικά, και συνεχίζει να αποτελεί, πεδίο ανταγωνισμού των Μεγάλων Δυνάμεων. Ο νέος ψυχρός πόλεμος μεταξύ Δύσης από τη μια, και Ρωσίας από την άλλη με φόντο την ουκρανική κρίση, θα συνεχίσει να αντανακλάται στην Εγγύς Ανατολή. Αλλά και το αντίθετο. Οι εξελίξεις στη Συρία θα ανατροφοδοτούν την ένταση μεταξύ Ρωσίας- Δύσης σε άλλα στρατηγικά πεδία.

Η Μόσχα θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τον Σύρο πρόεδρο γιατί αν εκδιωχθεί ο Άσαντ από την εξουσία κινδυνεύει να χάσει την τελευταία ναυτική βάση της στην πόλη Ταρτούς. Η βαση αυτή είναι πολύ σημαντική για τους Ρώσους γιατί εκεί ελλιμενίζονται ρωσικά πλοία από τη Μαύρη Θάλασσα.

Διαχρονικός στόχος της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής ήταν η κάθοδος στα «θερμά ύδατα» της Μεσογείου. Ο έλεγχος της βάσης εντάσσεται σε αυτή την γεωστρατηγική πραγματικότητα και υποστηρίζει το στρατηγικό σχεδιασμό της Ρωσίας ως Μεγάλης Δύναμης. Όπως έχει καταδείξει η δράση της Ρωσίας τα τελευταία χρόνια (βλ. ουκρανική κρίση- πόλεμος Νότιας Οσετίας το 2008) η Ρωσία δεν αστειεύεται και είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει ακόμη και ένοπλη βία όταν διακυβεύονται ζωτικά της συμφέροντα.