Τα θετικά μηνύματα Ομπάμα και τα όρια της αμερικανικής στήριξης

Σε αντίθεση με Ρεπουμπλικανούς προέδρους ή την ρεπουμπλικανική σημερινή ηγεσία του Κογκρέσου, ο Μπαράκ Ομπάμα πρεσβεύει μία διαφορετική φιλοσοφία από αυτή της σκληρής λιτότητας της Άνγκελα Μέρκελ, κάτι που φάνηκε από το πώς οι ΗΠΑ αντιμετώπισαν την κρίση του 2008. Η Γερμανία επέβαλε πολιτική λιτότητας και αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας, που οδήγησε σε αρνητικό πληθωρισμό, περιορισμένη (ή αρνητική) ανάπτυξη και ανεργία, ενώ αντίθετα οι αυξημένες ομοσπονδιακές δαπάνες και η χαλάρωση στην πολιτική της FED στις ΗΠΑ έφεραν ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα.

Από το 2010 πολλές φορές ο Μπαράκ Ομπάμα, ο Αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν κι ο τότε υπουργός Οικονομικών Τίμοθι Γκάιθνερ σε επαφές με την Άνγκελα Μέρκελ και τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε προσπάθησαν να τους πείσουν ότι η πολιτική τους ήταν η λάθος συνταγή για την αντιμετώπιση της κρίσης στην Ευρωζώνη. Ωστόσο – όπως καταγράφει στο βιβλίο του ο κ. Γκάιθνερ – η απάντηση των Γερμανών ήταν να κοιτάξει τα του οίκου του και να αφήσει τη Γερμανία να ασχοληθεί με την Ευρωζώνη.

Χρειάστηκαν ακριβώς πέντε χρόνια, για να αποφασίσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να ακολουθήσει το μοντέλο Ομπάμα και να αποφασίσει την ποσοτική χαλάρωση και τη μαζική αγορά ομολόγων κι αφού ο αρνητικός πληθωρισμός ξεπέρασε το -2%.

Αλλά και στο θέμα της αντιμετώπισης της Ελλάδας, η αμερικανική κυβέρνηση πίεζε να μην υποχρεωθεί η Ελλάδα να εγκαταλείψει την Ευρωζώνη. Οπως έχει αποκαλύψει σε συνομιλία του με ομογενείς ηγέτες ο αντιπρόεδρος Μπάιντεν, ο ίδιος μόνο έχει επικοινωνήσει περισσότερες από 20 φορές με Ευρωπαίους επίσημους για το θέμα. Κι όχι μόνο γιατί οι ΗΠΑ φοβόντουσαν τις επιπτώσεις του Grexit για την παγκόσμια και την αμερικανική οικονομία, αλλά κι από τις πολιτικές επιπτώσεις. Έξοδος από την Ευρωζώνη σημαίνει ριζοσπαστικοποίηση ενός μέλους της ΝΑΤΟϊκής συμμαχίας και εξαναγκασμό του σε πιθανή αναζήτηση άλλων διεθνών οικονομικών, πολιτικών και στρατηγικών ερεισμάτων.

Το τελευταίο στοιχείο συνδέεται άρρηκτα και με την ταχύτητα της αμερικανικής παρέμβασης στο υψηλότατο επίπεδο. Την τελευταία εβδομάδα, γράφαμε πως με την αντίδρασή του στην κοινή δήλωση των Ευρωπαίων ηγετών για τις ρωσικές κυρώσεις, ο Αλέξης Τσίπρας κατόρθωσε να κεντρίσει αμέσως την προσοχή των Αμερικανών. Δεν είναι τυχαίο που η τηλεφωνική επικοινωνία του Μπαράκ Ομπάμα με τον Ελληνα πρωθυπουργό συνέβη μία μέρα πριν την έκτακτη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε.

Ακολούθησε τηλεφωνική συνομιλία Βαρουφάκη – Λιου την Παρασκευή, Κέρυ – Κοτζιά το Σάββατο και η δήλωση Ομπάμα την Κυριακή. Αυτό δηλαδή που είδαμε, ήταν από μέρους των ΗΠΑ η επαναβεβαίωση προς την Ελλάδα της επιθυμίας τους να τη βοηθήσουν. Λογικά, παρόμοιες κινήσεις είναι ανταποδοτικού χαρακτήρα, όμως το τι ακριβώς είπε ο Έλληνας πρωθυπουργός δεν έχει γίνει γνωστό, ούτε μέσω διαρροών.

Από απόψεως καθαρά οικονομικής πολιτικής, η δήλωση Ομπάμα αποτελεί συνέχεια της πάγιας θέσης του. Να θυμίσουμε ότι είπε:
«Αυτό που είναι αλήθεια είναι ότι δεν μπορείς να συνεχίσεις να στύβεις χώρες οι οποίες βρίσκονται σε ύφεση. Κάποια στιγμή πρέπει να υπάρξει στρατηγική ανάπτυξης, προκειμένου αυτές οι χώρες να μπορέσουν να αποπληρώσουν τα χρέη τους, να μειώσουν κάποια από τα ελλείμματά τους».

Η ταυτότητα απόψεων με την ελληνική κυβέρνηση είναι σαφής. Πόσο γρήγορα όμως θα επιδράσει η παρέμβαση αυτή στην κ. Μέρκελ;

Την Δευτέρα, ο πρόεδρος Ομπάμα θα υποδεχθεί στο Λευκό Οίκο την Γερμανίδα καγκελάριο, με το «μενού» να περιλαμβάνει το Ουκρανικό και τις ρωσικές κυρώσεις, την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους και βέβαια την Ελλάδα. Θα προηγηθεί συνάντηση της κ. Μέρκελ με τον αντιπρόεδρο Μπάιντεν (πιθανόν την Παρασκευή), στο περιθώριο της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια.  

Στην Ουάσιγκτον υπάρχει θετική διάθεση να στηριχθεί η Ελλάδα, γιατί μία αλλαγή στην πολιτική έναντι της Ελλάδας θα σηματοδοτήσει αλλαγής στην αντιμετώπιση κι άλλων χωρών της Ευρωζώνης που μαστίζονται από κρίση. Το θέμα είναι αν αυτή τη φορά ο Ομπάμα βρει ευήκοα τα ώτα της κ. Μέρκελ, ή αν θα λάβει πάλι ως απάντηση «να μεριμνά τα του οίκου του».

Όπως κι αν έχει το πράγμα, στη δήλωση Ομπάμα υπάρχει ακόμη ένα σαφές μήνυμα. Ότι για την παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη «αυτό θα απαιτούσε συμβιβασμούς από όλες τις πλευρές».