Ελλάδα - Γερμανία: Νέες Ισορροπίες μετά την ένταση

«Λάδι στη φωτιά» φαίνεται να έριξαν οι κατά πολλούς «ακραίες» δηλώσεις του Γερμανού Υπουργού Εξωτερικών Β. Σόιμπλε μετά την πρόσφατη συνεδρίαση του Eurogroup και μια σειρά από «ιδιαίτερα αιχμηρά» δημοσιεύματα» του γερμανικού Τύπου, ενώ φαίνεται ότι η ένταση ανατροφοδοτήθηκε όχι μόνο από το γεγονός ότι η Ελληνική Κυβέρνηση έστω και με μη απόλυτα επεξεργασμένες ακόμα θέσεις επιχειρεί με κάθε τρόπο να «χαλαρώσει» την θηλιά της σκληρής λιτότητας, αλλά από το ότι υπήρξε «ολική επαναφορά» από την Αθήνα του ζητήματος των γερμανικών επανορθώσεων από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή. Ειδικά αυτό το τελευταίο θέμα αποτελεί «ταμπού» για τη γερμανική πλευρά που ναι μεν αναγνωρίζει ηθικά και πολιτικά το θέμα και τα όσα υπέστη και η Ελλάδα από τους Ναζί, από την άλλη όμως θεωρεί ότι το θέμα έχει κλείσει ως προς την καταβολή αποζημιώσεων ακόμα και ως προς το θέμα αποπληρωμής του περιβόητου αναγκαστικού κατοχικού δανείου.

Παρά τους υψηλούς τόνους και τις σκληρές αιχμές που υπήρξαν τα τελευταία 24ωρα ανάμεσα σε Αθήνα και Βερολίνο, στην Ελλάδα εκφράζεται η εκτίμηση από κυβερνητικούς παράγοντες ότι παρά την αρχική της άρνηση η Γερμανία θα συζητήσει τελικά το θέμα των επανορθώσεων ή τουλάχιστον θα ανοίξει την συζήτηση για την αποπληρωμή του περιβόητου κατοχικού δανείου.

Βέβαια είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια έστω και με προσεχτικούς τόνους η ελληνική πλευρά συντηρούσε το θέμα των επανορθώσεων, προσέχοντας όμως πάντα να μην διαταράξει τις σχέσεις της με την Γερμανία την οποία θεωρούσε μεγάλη και σημαντική οικονομική δύναμη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης.

Είναι πολλά και ισχυρά τα παραδείγματα όπου η Ελληνική πλευρά (μετά την ομαλοποίηση που επήλθε στη χώρα από την πτώση της Δικτατορίας το 1974), έδειξε ότι υπάρχει ανοιχτό το θέμα των επανορθώσεων και της διεκδίκησης τους θέτοντας το μάλιστα επίσημα και στην Γερμανική πλευρά όπως π.χ. το 1994 από τον Κάρολο Παπούλια (ως Υπουργό Εξωτερικών με την ρηματική διακοίνωση), το 2000 από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο, το 2013 με την παρέμβαση της κυβέρνησης Παπαδήμου υπέρ της Ιταλίας στη Χάγη και με τη στήριξη της προσφυγής της Εβραϊκής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Αυτά τα λίγα παραδείγματα πιστοποιούν την προσήλωση της Ελληνικής Δημοκρατίας να διεκδικήσει με όλα τα νόμιμα μέσα και με διάλογο με την Γερμανική πλευρά όσα δικαιούται.

Αυτό που φαίνεται να ενόχλησε περισσότερο την Γερμανική πλευρά είναι η παρέμβαση στη Βουλή του Υπουργού Δικαιοσύνης Νίκου Παρασκευόπουλου που εμφανίστηκε διατεθειμένος να υπογράψει παλαιότερη απόφαση του 2000 του Αρείου Πάγου για την δήμευση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού δημοσίου στην χώρα μας μετά από απόφαση Δικαστηρίου για αποζημιώσεις στα θύματα της Ναζιστικής βίας στο ολοκαύτωμα του Διστόμου. Ανέφερε πάντως ότι «υπάρχουν νομικές περιπλοκές και θα περιμένω να λυθούν τα ζητήματα αυτά, καθώς και να υπάρξει πιθανώς μία διαπραγμάτευση με τη Γερμανία σε ό,τι αφορά, ειδικά, το θέμα της αποζημίωσης».

Η τοποθέτηση στη Βουλή του Έλληνα Πρωθυπουργού παρότι η κυβέρνηση αποσυνδέει το θέμα από την συγκυρία των διαπραγματεύσεων έχει υψηλό πολιτικό συμβολισμό. Κατά κάποιο τρόπο είναι μια πολιτική κίνηση που λειτουργεί ως ανάχωμα στις αιχμές που δέχεται η Ελλάδα από ένα τμήμα πολιτικών της Γερμανίας, αλλά και στις ασφυκτικές πιέσεις που τις ασκούνται στα θέματα της οικονομίας ότι κανένα ποσό δεν θα απελευθερωθεί αν δεν προχωρήσει η αξιολόγηση καθώς και στην επαναφορά των απαιτήσεων για συνέχιση της σκληρής πολιτικής λιτότητας. 

Στην πολιτική βέβαια πάντα υπάρχουν ρίσκα και ενδεχομένως αν δεν βελτιωθεί άμεσα το κλίμα ανάμεσα σε Βερολίνο και Αθήνα να υπάρξουν επιπτώσεις και στις διαπραγματεύσεις που έστω και μέσα από ένα πόλεμο δηλώσεων ξεκίνησαν σε επίπεδο τεχνικών επιτροπών στις Βρυξέλλες, ενώ βρέθηκε και μια διαφοροποιημένη φόρμουλα (σε σχέση με την πρακτική της Τρόικας) για επισκέψεις και συνομιλίες τεχνικών κλιμακίων των θεσμών με υπηρεσιακούς παράγοντες στην Αθήνα. Τις ίδιες ώρες γίνεται μεγάλη προσπάθεια από την Ελληνική πλευρά να υπάρχουν παράλληλες πολιτικές διαβουλεύσεις και για τον λόγο αυτό τόσο ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας όσο και ο Υπουργός Οικονομικών, ξεκίνησαν νέες περιοδείες σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Το θέμα όμως που δημιουργήθηκε με την Γερμανία ή όπως λένε στην Αθήνα τουλάχιστον με ένα τμήμα της Γερμανικής πολιτικής ελίτ, πρέπει να αντιμετωπιστεί με ρεαλισμό καθώς οι δύο χώρες συμπορεύονται στην Ευρώπη και έχουν να αντιμετωπίσουν όχι μόνο την οικονομική κρίση που αποσταθεροποιεί την Ευρωζώνη, αλλά και ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις οι οποίες και αυτές συνιστούν παράγοντα που επηρεάζει την σταθερότητα της Ενωμένης Ευρώπης.

Βέβαια υπάρχει και η εκτίμηση πως η στάση των Γερμανών μπορεί να σκληρύνει ακόμα περισσότερο έναντι της Ελλάδας σε ότι αφορά τα θέματα της οικονομίας, όμως όπως σημειώνουν σοβαροί πολιτικοί αναλυτές στην Αθήνα, «οι εντάσεις είναι για να ανοίγουν τα θέματα στο τραπέζι, όμως από εκεί και πέρα ο ρεαλισμός και η ευελιξία μπορούν να οδηγήσουν σε αναγκαίους συμβιβασμούς».