Το μυστήριο του θανάτου του Νταγκ Χάμαρσκελντ

Τα αίτια της συντριβής ουδέποτε έγιναν γνωστά, καθώς για λόγους που σχετίζονται με την καθυστέρηση στην έναρξη των ερευνών, η κυρίαρχη θεωρία στην οποία είχαν καταλήξει δύο ξεχωριστές έρευνες που διενεργήθηκαν από τις αρχές της Σουηδίας (χώρα καταγωγής του Χάμαρσκελντ) και της Ροδεσίας, ότι η πτώση οφείλονταν σε σφάλμα του πιλότου, ελάχιστα έγιναν πιστευτές. Αντίθετα, ως περισσότερο αξιόπιστες θεωρούνταν οι θεωρίες που κυκλοφορούσαν ότι το αεροσκάφος είτε κατερρίφθη, είτε υπέστη δολιοφθορά.

Μία τρίτη έρευνα των Ηνωμένων Εθνών, το 1962, δεν κατέληξε σε συμπεράσματα για την τραγική κατάληξη της αποστολής του Σουηδού διπλωμάτη, ο οποίος πήγαινε για να συναντήσει τον ηγέτη των ανταρτών του Κονγκό, Μοΐζ Τσόμπε, για να συζητήσουν την κατάπαυση του πυρός στον εμφύλιο της χώρας.

Σε συνέχεια περυσινής απόφασης της γενικής συνέλευσης να ανοίξει ξανά το φάκελο της πτώσης του αεροσκάφους, έπειτα από αίτημα του ΓΓ του ΟΗΕ, τη Δευτέρα ο Μπαν γκι-Μουν ανακοίνωσε το διορισμό τριμελούς επιτροπής, με επικεφαλής τον Τανζανό Μοχάμεντ Chande Othman (πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας) και δύο εμπειρογνωμόνων, του Αυστραλού ειδικού για θέματα αεροπλοΐας Kerryn Macaulay και του Δανού ειδικού για βαλλιστικά ζητήματα Henrik Larsen.

Αφορμή για την αναψηλάφηση της υπόθεσης έδωσε το βιβλίο της Βρετανίδας ερευνήτριας Σούζαν Γουίλιαμς, που κυκλοφόρησε το 2011 με τίτλο «Ποιος σκότωσε τον Χάμαρσκελντ». Τα τρία μέλη θα ταξιδέψουν στον τόπο της συντριβής του αεροσκάφους, θα πάρουν συνεντεύξεις από επιζώντες μάρτυρες και θα ανοίξουν ξανά τα αρχεία για να μελετήσουν έγγραφα που είχαν συνταχθεί τότε. Παράλληλα, θα επιδιωχθεί να ζητηθεί η συνδρομή χωρών όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, η Νότια Αφρική, η Γαλλία και το Βέλγιο, που είχαν πραγματοποιήσει δικές τους έρευνες.

Εκείνο πάντως που είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον κι αποκαλύπτεται στους χθεσινούς «Τάιμς της Νέας Υόρκης», είναι δύο συγκλονιστικές πληροφορίες που προέρχονται από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες και ελήφθησαν η πρώτη στην Κύπρο και η δεύτερη στην βάση της Σούδας στην Κρήτη. Και οι δύο πηγές, υποστηρίζουν ότι το αεροσκάφος καταρρίφθηκε, με τον ένα εκ των δύο να εμπλέκει κατά κάποιο τρόπο τους Αμερικανούς.

Ο Charles Southall, σήμερα 80 ετών, υπηρετούσε ως αεροπόρος στις βάσεις, με ειδικότητα την ανάλυση σημάτων. Όπως είπε αρκετές φορές σε συνεντεύξεις, τον κάλεσαν στις 17 Σεπτεμβρίου 1961 να μεταβεί σε ειδική μονάδα κοντά στη Λευκωσία «επειδή κάτι ενδιαφέρον επρόκειτο να συμβεί».

Από την ακρόαση των επικοινωνιών του TRANSAIR DC-6 και άλλων σημείων ελέγχου της περιοχής, ο κ. Σάουθολ είπε πως άκουσε μία φωνή πάνω από τον ήχο της μηχανής του αεροσκάφους να λέει «Βλέπω ένα επιβατικό αεροπλάνο να έρχεται χαμηλά. Όλα τα φώτα είναι αναμμένα. Πάω κάτω για να το ελέγξω. Ναι, αυτό είναι το TRANSAIR DC-6. Είναι το αεροπλάνο».
Στη συνέχεια ακούγεται ήχος πολυβόλου και μια φωνή να λέει «Το χτύπησα. Υπάρχουν φλόγες. Πέφτει. Συνετρίβη».

Αυτά υπάρχουν σε έκθεση που ετοίμασαν τα Ηνωμένα Έθνη το 2013. Ωστόσο τα ίδια με τον κ. Σάουθολ άκουσε 400 μίλια μακρύτερα, στο Ηράκλειο της Κρήτης, ένας άλλος Αμερικανός, ο 73χρονος σήμερα Paul Henry Abrahm, που εργαζόταν στις παρακολουθήσεις επικοινωνιών υψηλής συχνότητας, αποσπασμένος από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ.
«Βλέπουμε το αεροπλάνο. Το βλέπουμε να πλησιάζει», ήταν η συνομιλία που άκουσε. Και στη συνέχεια, άκουσε μια άλλη φωνή σε διαφορετική συχνότητα να λέει «οι Αμερικανοί κατέρριψαν το αεροπλάνο του ΟΗΕ».

Σ’ αυτές τις δύο μαρτυρίες μπορεί να προστεθεί και μία Τρίτη που έχει καταγράψει η κ. Ουίλιαμς στο βιβλίο της, σύμφωνα με την οποία ένας Βέλγος πιλότος ονόματι Beukels πυροβόλησε κατά λάθος και κατέρριψε το αεροσκάφος, καθώς προσπαθούσε να κατευθύνει τους πιλότους σε άλλο αεροδιάδρομο.

Καθώς καμία από τις μαρτυρίες αυτές δεν στηρίζεται από κάποια υποστηρικτική μαρτυρία και οι πιθανότητες να υπάρχουν επιζήσαντες αυτόπτες μάρτυρες που να είδαν τι συνέβη κοντά στον τόπο της συντριβής, καθιστά το έργο της επιτροπής να καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα πολύ δύσκολο. Ωστόσο, καθώς έχουν περάσει 54 χρόνια από τότε, είναι ίσως η μοναδική ευκαιρία να αποκαλυφθεί η αλήθεια.