Η βρετανική απόρριψη πρότασης διαμεσολάβησης για τα Γλυπτά

Η απόρριψη δεν προκάλεσε καμία έκπληξη. Τόσο το γράμμα του σερ Ρίτσαρντ Λάμπερτ όσο και ένα δεύτερο γράμμα προς την UNESCO από τους υφυπουργούς Πολιτισμού και Εξωτερικών επαναλάμβαναν τα πάγια επιχειρήματα της βρετανικής πλευράς. Η μεθοδική ενασχόληση αυτών που επί δεκαετίες εργάζονται για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα έχει έτοιμα τα αντεπιχειρήματα. Πολύ εύγλωττα αυτά παρουσιάστηκαν άμεσα από τον Πρόεδρο της Βρετανικής Επιτροπής για την Επανένωση των Μαρμάρων του Παρθενώνα, Έντι Ο’ Χάρα.
 
Αφού ανέπτυξε μία προς μία τις θέσεις που αντικρούουν τα επιχειρήματα της άλλης πλευράς, ο επί δεκαετίες βουλευτής των Εργατικών έθεσε και το τελικό επιχείρημα υπέρ της επανένωσης των Γλυπτών, ένα επιχείρημα που υπερβαίνει όλη την υπόλοιπη συζήτηση θέτοντάς την επί ηθικής βάσης: «είναι ή δεν είναι ιστορικά, πολιτιστικά και ηθικά ορθότερο ένα ενιαίο έργο τέχνης να παρουσιάζεται ενωμένο, ακόμα και αν κάποια κομμάτια του λείπουν;»
 
Το Βρετανικό Μουσείο και η κυβέρνηση έστειλαν τις επιστολές τους προς την UNESCO στις 26 Μαρτίου, ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποιήθηκε και η επίσημη έναρξη της έκθεσης του μουσείου για το κάλλος στα σώματα της αρχαιοελληνικής τέχνης. Ήταν μια προφανής προσπάθεια της διοίκησης να πει «ορίστε πώς εμείς σεβόμαστε και αναδεικνύουμε τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό». Μα τελικά η επιμονή να κρατά ένα ενιαίο αριστούργημα διαμελισμένο μόνο σεβασμό δε μαρτυρά. Ο κ. Ο’ Χάρα έσπευσε να προσθέσει πως σε αντάλλαγμα για την επιστροφή των Γλυπτών στην Αθήνα, το Βρετανικού Μουσείο θα μπορούσε να λαμβάνει διαρκή δάνεια άλλων αυθεντικών – και αυτοτελών- κλασικών αρχαιοτήτων.
 
Ενδιαφέρον δε στα βρετανικά μέσα ενημέρωσης προκάλεσε η έμμεση πρόταση του σερ Ρίτσαρντ για δανεισμό των Γλυπτών στο Μουσείο Ακρόπολης – αυτός είναι ο τρόπος του Μουσείου να προσπαθήσει να πείσει ότι δεν είναι αυτό που τηρεί αδιάλλακτη στάση, αλλά η Αθήνα, γνωρίζοντας όμως ότι είναι μια πρόταση που δεν μπορεί να γίνει δεκτή, καθώς θα καθιστά προδοσία των αρχών επί των οποίων η ελληνική πλευρά διεκδικεί την υλοποίηση της υπέρτατης πράξης σεβασμού έναντι της ιστορίας και του παγκόσμιου πολιτισμού. Θα ήταν, κατά μία έννοια, σαν η Κυπριακή Δημοκρατία να αναγνωρίζει το ψευδοκράτος με σκοπό μια προσωρινή επανένωση του νησιού.
 
Παρά το ηθικόν του πράγματος, η ουσία της βρετανικής απόρριψης της πρότασης διαμεσολάβησης της UNESCO έγκειται στις νομικές οδούς που ανοίγονται. Η βρετανική νομική ομάδα υπό τον διαπρεπή δικηγόρο Τζέφρι Ρόμπερτσον, με τη συμμετοχή της Αμάλ Κλούνεϊ, είναι στη διαδικασία ολοκλήρωσης του σχεδίου δράσης και της επιχειρηματολογίας που θα μπορούσε να ακολουθήσει η ελληνική κυβέρνηση αν όντως επέλεγε πλέον τη νομική οδό, έχοντας δώσει κάθε ευκαιρία στο Βρετανικό Μουσείο να ανταποκριθεί στο δίκαιο αίτημα επανένωσης των Γλυπτών.
 
Η επιλογή του αρμόδιου δικαστηρίου είναι το κρίσιμο πρώτο βήμα. Αλλά δεν είναι μία απλή διαδικασία. Η προφανής επιλογή του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης θα αμφισβητηθεί από τη βρετανική πλευρά και αυτό αφήνεται να εννοηθεί και από τις δύο βρετανικές επιστολές προς την UNESCO που επιχειρούν να παρουσιάσουν τη διένεξη ως ζήτημα μεταξύ δύο πολιτιστικών ιδρυμάτων ή έστω ως αντιπαράθεση μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης από τη μία πλευρά και του Βρετανικού Μουσείου, όχι της βρετανικής κυβέρνησης από την άλλη. Το δικαστήριο είναι αρμόδιο μόνο για διακρατικές υποθέσεις.
 
Όσο και αν σε ηθικό επίπεδο το δίκαιο είναι με την Ελλάδα, η ευτυχής κατάληξη της υπόθεσης αυτή τη στιγμή είναι μάλλον βέβαιο ότι αν προέκυπτε θα προέκυπτε μέσω της νομικής οδού. Επομένως η ελληνική νομική εκπροσώπηση κινείται προσεκτικά διότι η υπόθεση θα μπορούσε να πεταχτεί από το παράθυρο πριν ακόμα αρχίσει η εξέτασή της.