Η Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου και η Ελλάδα

Η έκθεση του διεθνούς οργανισμού Freedom House (με έδρα την Ουάσιγκτον) για την Ελευθερία του Τύπου (που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τρίτη, Παγκόσμια Ημέρα της Ελευθερίας του Τύπου), ήταν ένα σοκ για την Ευρώπη και κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα. Παρότι η Γηραιά Ηπειρος έχει μακράν την καλύτερη αξιολόγηση από άλλες ηπείρους, για δεύτερη συνεχή χρονιά το επίπεδο ελευθερίας του Τύπου μειώθηκε. Συνολικά από το 2004 μέχρι σήμερα, η Ευρώπη είχε τη δεύτερη μεγαλύτερη πτώση στην ελευθερία του Τύπου, με πρώτη την Ευρασία.

Ο οργανισμός Freedom House που αξιολογεί το επίπεδο ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών ανά τον κόσμο, λαμβάνει υπόψη στις μετρήσεις του τρεις βασικές κατηγορίες, που σχετίζονται με το νομικό και το οικονομικό περιβάλλον (καθένα επιμετράται από 30 πόντους) και το πολιτικό που βαθμολογείται με 40. Με άριστα το 0 και χειρότερη βαθμολογία το 100, δύο χώρες (Νορβηγία και Σουδία) ισοβαθμούν στην πρώτη θέση με 10 μονάδες και δύο στην τελευταία με 90 (Ιράν και Συρία).

Η Κύπρος με 25 μονάδες καταλαμβάνει την τιμητική 41η θέση, όπου ο τύπος θεωρείται ότι απολαμβάνει ελευθερίας (οι ΗΠΑ με 22 μονάδες στις 33η κι η Βρετανία με 24 μονάδες) στην 39η.

Η Τουρκία με 65 μονάδες καταλαμβάνει την 144η θέση, ανήκοντας στην κατηγορία των χωρών που δεν υπάρχει ελευθερία του Τύπου, με την Ελλάδα να βρίσκεται με 51 μονάδες στην 109η θέση και στην κατηγορία των χωρών με περιορισμένη ελευθεροτυπία. Εκείνο ωστόσο που είναι δραματικό για την Ελλάδα είναι ότι στα τελευταία 5 χρόνια της οικονομικής κρίσης, η ελευθερία του Τύπου υπέστη το μεγαλύτερο πλήγμα από κάθε άλλη χώρα, κατρακυλώντας 21 μονάδες.

Τα αίτια αυτής της επιδείνωσης είναι οι πολιτικές παρεμβάσεις στο χώρο του Τύπου και η έλλειψη διαφάνειας στη δημιουργία της ΝΕΡΙΤ. Επίσης οι νομοθετικοί περιορισμοί που απαγορεύουν το άνοιγμα της αγοράς και την έκδοση νέων ραδιοτηλεοπτικών αδειών καθώς και η μονοπωλιακή κατάσταση που δημιουργήθηκε από την ψηφιακή πλατφόρμα DIGEA, που αποκτήθηκε με «διαγωνισμό κομμένο και ραμμένο στους μετόχους της», όπως γράφει χαρακτηριστικά.

Ειδικά για την τελευταία χρονιά, η επιδείνωση από τις 46 μονάδες στις 51 οφείλεται στις κυβερνητικές και κομματικές παρεμβάσεις στα ΜΜΕ, στη δημιουργία μονοπωλιακών καταστάσεων και στην πολιτικά μεροληπτική ειδησεογραφική κάλυψη των εκλογών.

Βέβαια η Τουρκία κρατά τα σκήπτρα στους καταπατητές της ελευθερίας του Τύπου κι είναι περίεργο πως στον τελευταίο χρόνο από τις 62 ανέβηκε στις 65 μονάδες, εξ αιτίας των νέων περιοριστικών νόμων και των εκβιασμών, αλλά και οικονομικών κινήτρων από το κράτος. Σ’ αυτά κυρίαρχη θέση έχουν οι περιορισμοί για λόγους εθνικής ασφαλείας, οι απαγορεύσεις στο διαδίκτυο και οι πολλές συλλήψεις και φυλακίσεις δημοσιογράφων ΜΜΕ που έχουν καταγγείλει την κυβερνητική διαφθορά.

Πάντως αρκετοί εκτιμούν ότι αν τα περιστατικά κακοποίησης δημοσιογράφων στην Τουρκία μαζί με 1-2 δολοφονίες (που δεν καταγράφονται στην έκθεση) είχαν ληφθεί υπόψη, η Τουρκία επάξια θα συναγωνίζονταν το Ιράν και τη Συρία στις τελευταίες θέσεις.