Δημόσια-όχι κρατική- Ραδιοτηλεόραση

Με βάση όσα είδαν το φως της  δημοσιότητας αυτές τις ημέρες, σαράντα  ημικρατικοί οργανισμοί θα γίνουν «κρατικοί». Και αν αυτό δεν έχει ιδιαίτερη σημασία για τους περισσότερους οργανισμούς, για το ΡΙΚ έχει τεράστιο αντίκτυπο.

Με την ψήφιση του νομοσχεδίου ως έχει, αν δεν επικρατήσουν σοφότερες σκέψεις, το ΡΙΚ θα παύσει να είναι η «δημόσια» ραδιοτηλεόραση της Κύπρου και θα γίνει «κρατική». Θα γίνει δηλαδή αυτό που οι ξένοι ονομάζουν “state” ή “state-owned television” για να υποδηλώσουν το ραδιοτηλεοπτικό φερέφωνο της κυβέρνησης κάποιας χώρας στην οποία οι δημοκρατικοί θεσμοί, η ελεύθερη έκφραση, η ανεξάρτητη και αντικειμενική ενημέρωση, και ο πλουραλισμός απόψεων παρουσιάζουν ελλείμματα.

Ο βασικός πυλώνας στον οποίο  στηρίζεται η δημόσια ραδιοτηλεόραση και από τον οποίο αντλεί την  αναγκαιότητα και τη νομιμότητα της  λειτουργίας της σε κάθε δημοκρατική  χώρα είναι η ανεπηρέαστη από  πολιτικά, κομματικά, οικονομικά και  εμπορικά συμφέροντα, αντικειμενική  και σφαιρική ενημέρωση των πολιτών  της. Η υποχρέωση αυτή κατοχυρώνεται συνταγματικά ή νομοθετικά και στα μάτια των πολιτών αποτελεί και την ειδοποιό διαφορά με την ιδιωτική, εμπορική ραδιοτηλεόραση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοτηλεόρασης (EBU), της οποίας μέλη είναι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί της Ευρώπης, έχει θεσπίσει ένα σύνολο αξιών στο οποίο εξέχουσα θέση έχει η ανεξαρτησία, που τους καθιστά αξιόπιστους παραγωγούς ειδησεογραφικών και λοιπών προγραμμάτων. Το ΡΙΚ, ως μέλος της Ένωσης, ασπάζεται τις αξίες αυτές και έχει ηθική και θεσμική υποχρέωση να τις εκφράζει εμπράκτως μέσα από τα κανάλια του, προκειμένου να διαφυλάσσει και την ιδιότητα του μέλους.

Είναι λοιπόν σοβαρό σφάλμα να γίνεται  λόγος για επαναπροσδιορισμό  της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης σε κρατική, όπως εξίσου σοβαρό σφάλμα είναι  να λέγεται για το ΡΙΚ ότι, ως ημικρατικός οργανισμός, αποτελεί «προέκταση του κυβερνητικού βραχίονα» και εκφραστή της εκάστοτε κυβερνητικής πολιτικής.

Αντιθέτως, το ΡΙΚ πρέπει να είναι, και να φαίνεται ότι είναι, πλήρως ανεξάρτητο από κυβερνητικές και άλλες πολιτικές παρεμβάσεις δημόσιο μέσο ενημέρωσης που ικανοποιεί τις ανάγκες της κοινωνίας, και μόνο της κοινωνίας.

Ασφαλώς το κράτος μπορεί και οφείλει  να ρυθμίζει ζωτικά θέματα της λειτουργίας  του ΡΙΚ και των άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ημικρατικών οργανισμών), όπως η χρηστή διοίκηση, η λογοδοσία, η διαφάνεια, η δεοντολογία, η καταλληλότητα και το ασυμβίβαστο των διοικήσεων και διευθύνσεων, η χρηματοδότηση, η στρατηγική ανάπτυξη και ο έλεγχος. Σε καμιά όμως περίπτωση δεν πρέπει να γυρίσει πίσω στην εποχή που επιχειρήθηκε να καθοριστεί τι είναι είδηση και να επιβληθεί ο τρόπος κάλυψης της είδησης. Απομεινάρια της θλιβερής εκείνης απόπειρας καθυπόταξης της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας παραμένουν στα πρώτα άρθρα της νομοθεσίας που διέπει τη λειτουργία του ΡΙΚ…

Δημόσια λοιπόν ραδιοτηλεόραση πρέπει να παραμείνει, στην εικόνα και στην πράξη, και όχι «κρατική», το Ραδιοφωνικό  Ίδρυμα Κύπρου. Το κράτος, οι εκάστοτε κυβερνώντες, τα κόμματα, το κοινοβούλιο, όλοι οι φορείς εξουσίας, αλλά και η κοινωνία, οφείλουν να διαφυλάσσουν αυτό το χαρακτήρα και να στηρίζουν την ανεξαρτησία του ΡΙΚ στην ενημέρωση των πολιτών, όπως εξάλλου επιτάσσουν σειρά κανονισμών, αποφάσεων και ψηφισμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου της Ευρώπης.