Ελληνική κρίση και μάχη για τη δομή της Ευρώπης

Η όποια νέα κρίση στην Ευρωζώνη θα αντιμετωπιστεί πλέον διαφορετικά από αγορές, πολιτικούς και οικονομολόγους. Τα σχέδια διαχείρισης μίας εξόδου είναι για τα καλά στο τραπέζι των σχεδιασμών και κάθε χώρα-μέλος μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, θα πρέπει να επιλέξει στρατόπεδο.

Αλλά παράλληλα το θέμα του μέλλοντος της συνοχής της Νομισματικής Ένωσης δεν μπορεί να είναι ζήτημα απόφασης κάθε μέλους ξεχωριστά. Τώρα πρέπει να ληφθεί μια συλλογική απόφαση για την κατεύθυνση της Ευρωζώνης, μια απόφαση που μπορεί κάποιος να πει ότι στην ουσία καταλήγει στο εξής δίλημμα: Περισσότερη ή λιγότερη Ευρώπη; Ασφαλώς δε το ίδιο ερώτημα και η ίδια δύσκολη απόφαση έχει να κάνει και με την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει και η Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα.

Τα προβλήματα που ανακύπτουν κάθε τόσο έχουν εύλογα ενισχύσει το ευρωσκεπτικιστικό ή και κάθετα αντιευρωπαϊκό αίσθημα σε όλη την ήπειρο. Δεν είναι μόνο πλέον η ακροδεξιά και η ακροαριστερά που απορρίπτουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, κάθε πλευρά για τους λόγους της. Τα δεξιά και αριστερά/σοσιαλδημοκρατικά πολιτικά κινήματα πλέον έχουν γεμίσει με «ευρωσκεπτικίζουσες» φωνές.

Ακριβώς την ίδια στιγμή όμως ενισχύονται και οι φωνές υπέρ μιας πιο βαθιά ενωμένης Ευρώπης. Το σκεπτικό αυτών των φωνών, που ακούγονται για την ώρα κυρίως από τη Γαλλία και ακολούθως από την Ιταλία, συνοψίζεται στο εξής: Όλοι συμφωνούμε ότι η Ευρώπη ως έχει, πόρρω απέχει από μια ιδανική λειτουργία. Αν λοιπόν θέλουμε μία Ευρώπη δυνατή και όχι τη διάλυσή της, τότε η στενότερη σύγκλιση είναι μονόδρομος.

Το σχήμα μίας τέτοιας Ευρώπης και Ευρωζώνης έδωσε με άρθρο του στον Guardian ο 90χρονος πλέον Ζακ Ντελόρ, ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μαζί με τον διευθυντή του «Ινστιτούτου Ντελόρ» Χένρικ Έντερλεϊν, ο βετεράνος πολιτικός εκτιμά ότι η ελληνική κρίση έχει αποκρυσταλλώσει τρεις ευρωπαϊκές προκλήσεις: Την ανάγκη μεταρρυθμίσεων ανάλογα όμως με το αναπτυξιακό μοντέλο κάθε χώρας και χωρίς απαραίτητα να αποσυντίθεται το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, τις μεγάλες επενδύσεις με χρήματα από τις χώρες-μέλη και μερική αμοιβαιοποίηση χρέους και τέλος ακριβώς τη στενότερη με μια οικονομική και τραπεζική ένωση, με τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου» υπό έναν Ευρωπαίο υπουργό Οικονομικών και με απευθείας νομιμοποίηση των αποφάσεων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια.

Όλα αυτά βέβαια ακούγονται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας σε πολλές χώρες αυτή τη στιγμή, ιδίως όταν γίνεται η αναγωγή σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Περισσότερο απ' όλες βέβαια, στη Βρετανία, που έχει ξεκινήσει τη δική της εκστρατεία για λιγότερη ευρωπαϊκή ανάμιξη στις εθνικές υποθέσεις: Λιγότερη πολιτική και περισσότερη εμπορική ένωση.

Πέρα λοιπόν από τη μάχη για την ιδεολογική κατεύθυνση της Ευρώπης, θα πρέπει να αναμένουμε και μια μάχη για την υπόσταση και τη δομή της. Αυτή τη φορά ίσως τελικά όντως δεν υπάρχει περιθώριο πρόχειρων λύσεων.